Pieśń o Rolandzie – streszczenie, bohaterowie, plan wydarzeń i test
Najważniejsze w 30 sekund
- „Pieśń o Rolandzie” to francuski epos rycerski (chanson de geste) z końca XI wieku o nieznanym autorze.
- Ganelon zdradza i pomaga Saracenom napaść na tylną straż wojsk Karola Wielkiego w wąwozie Roncevaux.
- Roland z dumy nie chce zadąć w róg po pomoc; gdy wreszcie dmie, jest już za późno.
- Roland ginie jako wzorowy rycerz: wierny Bogu, władcy i ojczyźnie, a Karol mści jego śmierć.
autor nieznany · Średniowiecze · Liceum, klasa 1 liceum
Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów
Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy chcą szybko powtórzyć „Pieśń o Rolandzie” przed lekcją, sprawdzianem albo maturą. W szkole czyta się zwykle jej fragmenty, a na maturze ustnej pojawia się temat średniowiecznego wzorca rycerza. Znajdziesz tu streszczenie, bohaterów, plan wydarzeń, motywy, najważniejsze fakty i test online.
Autor: nieznany (najstarszy rękopis z Oksfordu) · Epoka: średniowiecze (koniec XI wieku) · Rodzaj: epika, chanson de geste (pieśń o czynach) · Miejsce akcji: Hiszpania, wąwóz Roncevaux, Akwizgran
Szybkie streszczenie (na start)
Karol Wielki od siedmiu lat walczy w Hiszpanii. Nie zdobył tylko Saragossy, w której rządzi saraceński król Marsylius. Marsylius pozornie proponuje poddanie się. Na posła wybrany zostaje Ganelon, ojczym Rolanda, który z nienawiści do pasierba zdradza i umawia się z Saracenami, że zaatakują tylną straż wracających wojsk. Straż prowadzi Roland z przyjacielem Oliwierem i dwunastoma parami. W wąwozie Roncevaux napada ich ogromna armia. Roland z dumy nie chce zadąć w róg po pomoc, a gdy w końcu dmie, prawie wszyscy już zginęli. Umiera, oddając rękawicę Bogu. Karol wraca, pokonuje pogan, a zdrajca Ganelon zostaje stracony.
Streszczenie – pełniejsza wersja
Fałszywa propozycja i zdrada
Marsylius wysyła posłów, obiecując, że przyjmie chrześcijaństwo i złoży hołd. Rada Karola zastanawia się, kogo wysłać z odpowiedzią. Roland proponuje Ganelona. Ganelon uważa, że pasierb wysyła go na śmierć, i w Saragossie spiskuje z Saracenami: wojska Karola odejdą, a tylna straż z Rolandem zostanie w górach sama.
Bitwa w Roncevaux
Na powrót Ganelon proponuje, by tylną strażą dowodził Roland. W wąwozie pojawia się wielka armia Saracenów. Oliwier trzykrotnie prosi Rolanda, by zadął w róg (olifant) i wezwał Karola. Roland odmawia – uważa to za hańbę. Rycerze walczą bohatersko, arcybiskup Turpin błogosławi walczących i sam walczy. Gdy zostaje garstka, Roland dmie w róg z taką siłą, że pękają mu skronie. Ginie Oliwier, potem Turpin.
Śmierć Rolanda
Roland próbuje roztrzaskać o skałę swój miecz Durendal, by nie dostał się w ręce pogan, ale miecz nie pęka. Kładzie się twarzą w stronę Hiszpanii, wyznaje grzechy i podaje Bogu prawą rękawicę. Aniołowie zabierają jego duszę do raju.
Zemsta Karola i kara dla zdrajcy
Karol wraca na pole bitwy, opłakuje poległych i pokonuje Saracenów, a potem armię emira Baliganta. Zdobywa Saragossę. W Akwizgranie Aude, narzeczona Rolanda i siostra Oliwiera, umiera na wieść o jego śmierci. Ganelon zostaje osądzony; jego winę rozstrzyga pojedynek sądowy, a zdrajca zostaje rozerwany przez konie.
Bohaterowie
| Postać | Kim jest | Co trzeba wiedzieć |
|---|---|---|
| Roland | siostrzeniec Karola, dowódca tylnej straży | odważny, wierny, dumny – wzór rycerza |
| Oliwier | przyjaciel Rolanda | rozważny; prosi, by Roland wezwał pomoc |
| Karol Wielki | cesarz | sędziwy, sprawiedliwy władca, mści Rolanda |
| Ganelon | ojczym Rolanda | zdrajca, kieruje się osobistą nienawiścią |
| Marsylius | saraceński król Saragossy | przeciwnik, pozornie proponuje pokój |
| Turpin | arcybiskup | duchowny i rycerz, błogosławi walczących |
| Aude | narzeczona Rolanda | umiera z rozpaczy |
Plan wydarzeń
- Karol od siedmiu lat walczy w Hiszpanii.
- Marsylius wysyła posłów z fałszywą propozycją.
- Roland proponuje Ganelona na posła.
- Ganelon spiskuje z Saracenami.
- Roland zostaje dowódcą tylnej straży.
- Saraceni atakują w wąwozie Roncevaux.
- Roland trzykrotnie odmawia zadęcia w róg.
- Bohaterska walka rycerzy i arcybiskupa Turpina.
- Roland dmie w róg, gdy jest już za późno.
- Śmierć Oliwiera i Turpina.
- Roland próbuje skruszyć Durendal.
- Śmierć Rolanda i wniebowzięcie duszy.
- Karol pokonuje Saracenów i Baliganta.
- Śmierć Aude.
- Sąd i kara dla Ganelona.
Motywy i problematyka
- Wzorzec rycerza – męstwo, honor, wierność Bogu, władcy i ojczyźnie; to temat zadania jawnego na maturze ustnej.
- Honor i duma – odwaga Rolanda graniczy z pychą; jego decyzja kosztuje życie towarzyszy.
- Zdrada – Ganelon przedkłada osobistą zemstę nad dobro wspólnoty.
- Przyjaźń – Roland i Oliwier: męstwo i rozwaga.
- Śmierć rycerska – piękna, świadoma śmierć jako zwieńczenie życia (ars moriendi).
- Walka chrześcijan z poganami – wojna przedstawiona jako walka dobra ze złem.
Co trzeba zapamiętać na sprawdzian i maturę
- Gatunek: chanson de geste – średniowieczny francuski epos rycerski.
- Olifant to róg Rolanda; Durendal – jego miecz (z relikwiami w rękojeści).
- Roland umiera twarzą w stronę Hiszpanii, by pokazać, że zginął jako zwycięzca.
- Oddanie rękawicy Bogu to gest lenny – rycerz oddaje się Bogu jak seniorowi.
- Historyczna bitwa w Roncevaux z 778 roku była starciem z Baskami; epos przekształca ją w wojnę z Saracenami.
- Wzorzec rycerza porównuj z innymi bohaterami, np. z rycerzami z „Krzyżaków”.
Powiązane lektury
- Boska komedia – streszczenie i test
- Bogurodzica – interpretacja
- Krzyżacy – streszczenie i test
- Iliada – streszczenie i test – inny epos o bohaterach wojny
- Średniowiecze – cechy epoki
Test z lektury „Pieśń o Rolandzie” – quiz online
Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.
Do jakiego gatunku należy „Pieśń o Rolandzie”?
- A) Do chanson de geste
- B) Do tragedii antycznej
- C) Do sonetu
- D) Do powieści historycznej
Kim jest Roland dla Karola Wielkiego?
- A) Synem
- B) Bratem
- C) Siostrzeńcem
- D) Doradcą
Kto zdradza Rolanda?
- A) Oliwier
- B) Ganelon
- C) Turpin
- D) Marsylius
Gdzie rozgrywa się bitwa, w której ginie Roland?
- A) Pod Grunwaldem
- B) Pod Troją
- C) W Akwizgranie
- D) W wąwozie Roncevaux
Dlaczego Ganelon zdradza?
- A) Z nienawiści do Rolanda, który wysłał go w niebezpieczne poselstwo
- B) Bo przeszedł na islam
- C) Bo kocha Aude
- D) Bo chce zostać cesarzem
Jak nazywa się róg Rolanda?
- A) Durendal
- B) Olifant
- C) Excalibur
- D) Złoty róg
Jak nazywa się miecz Rolanda?
- A) Olifant
- B) Szczerbiec
- C) Durendal
- D) Joyeuse
Ile razy Oliwier prosi Rolanda, by zadął w róg?
- A) Raz
- B) Siedem razy
- C) Ani razu
- D) Trzy razy
Kiedy Roland w końcu dmie w róg?
- A) Gdy prawie wszyscy jego rycerze już zginęli
- B) Przed bitwą
- C) Po śmierci Karola
- D) Wcale nie dmie
Kim jest Turpin?
- A) Saraceńskim królem
- B) Arcybiskupem, który walczy u boku rycerzy
- C) Giermkiem Rolanda
- D) Sędzią Ganelona
Co Roland robi z mieczem przed śmiercią?
- A) Oddaje go Oliwierowi
- B) Wrzuca go do rzeki
- C) Próbuje go roztrzaskać o skałę
- D) Zostawia go Saracenom
Co Roland podaje Bogu w chwili śmierci?
- A) Miecz
- B) Róg
- C) Tarczę
- D) Rękawicę
Kim jest Aude?
- A) Narzeczoną Rolanda i siostrą Oliwiera
- B) Żoną Karola
- C) Córką Marsyliusza
- D) Matką Rolanda
Jaka kara spotyka Ganelona?
- A) Wygnanie
- B) Więzienie
- C) Zostaje rozerwany przez konie
- D) Zostaje ułaskawiony
W którym wieku powstała „Pieśń o Rolandzie” w znanej nam postaci?
- A) W XVI wieku
- B) W końcu XI wieku
- C) W I wieku
- D) W XIX wieku
Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.
Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek
„Pieśń o Rolandzie” – 25 pytań z odpowiedziami
- Do jakiego gatunku należy „Pieśń o Rolandzie”? – A) Do chanson de geste To francuski epos rycerski – „pieśń o czynach”.
- Kim jest Roland dla Karola Wielkiego? – C) Siostrzeńcem Roland jest siostrzeńcem cesarza i jednym z jego najdzielniejszych rycerzy.
- Kto zdradza Rolanda? – B) Ganelon Ganelon, ojczym Rolanda, spiskuje z Saracenami.
- Gdzie rozgrywa się bitwa, w której ginie Roland? – D) W wąwozie Roncevaux Tylną straż zaatakowano w wąwozie w Pirenejach.
- Dlaczego Ganelon zdradza? – A) Z nienawiści do Rolanda, który wysłał go w niebezpieczne poselstwo Ganelon uważa, że pasierb wysyła go na pewną śmierć, i mści się.
- Jak nazywa się róg Rolanda? – B) Olifant Olifant to róg z kości słoniowej, którym Roland miał wezwać pomoc.
- Jak nazywa się miecz Rolanda? – C) Durendal Durendal ma w rękojeści relikwie; Roland nie chce, by dostał się w ręce pogan.
- Ile razy Oliwier prosi Rolanda, by zadął w róg? – D) Trzy razy Roland trzykrotnie odmawia, bo uważa wezwanie pomocy za hańbę.
- Kiedy Roland w końcu dmie w róg? – A) Gdy prawie wszyscy jego rycerze już zginęli Dmie tak mocno, że pękają mu skronie – pomoc przychodzi za późno.
- Kim jest Turpin? – B) Arcybiskupem, który walczy u boku rycerzy Turpin łączy rolę duchownego i rycerza.
- Co Roland robi z mieczem przed śmiercią? – C) Próbuje go roztrzaskać o skałę Miecz nie pęka; Roland chroni go przed poganami, kładąc się na nim.
- Co Roland podaje Bogu w chwili śmierci? – D) Rękawicę To gest wasala wobec seniora – Roland oddaje się Bogu.
- Kim jest Aude? – A) Narzeczoną Rolanda i siostrą Oliwiera Aude umiera na wieść o śmierci Rolanda.
- Jaka kara spotyka Ganelona? – C) Zostaje rozerwany przez konie Po pojedynku sądowym, który potwierdza jego winę, zdrajca zostaje stracony.
- W którym wieku powstała „Pieśń o Rolandzie” w znanej nam postaci? – B) W końcu XI wieku Najstarszy zachowany rękopis (oksfordzki) pochodzi z XII wieku, a utwór datuje się na koniec XI wieku.
- Jak można ocenić decyzję Rolanda, by nie wzywać pomocy? – B) Jako przejaw honoru, który graniczy z pychą i kosztuje życie towarzyszy Roland jest wzorem odwagi, ale epos pokazuje też cenę jego dumy – rozwagę reprezentuje Oliwier.
- Dlaczego Roland umiera twarzą w stronę Hiszpanii? – C) By pokazać, że zginął jako zwycięzca, zwrócony ku wrogom To gest rycerskiej dumy – nie odwrócił się od nieprzyjaciela.
- Co symbolizują Roland i Oliwier jako para przyjaciół? – A) Męstwo i rozwagę Utwór mówi wprost, że Roland jest dzielny, a Oliwier mądry.
- Jak epos przekształca historyczną bitwę z 778 roku? – D) Zamienia starcie z Baskami w wojnę chrześcijan z Saracenami Legenda nadaje wydarzeniu wymiar religijny i heroiczny.
- Który element śmierci Rolanda wiąże się z ideą ars moriendi? – B) Świadome przygotowanie do śmierci: spowiedź, modlitwa i oddanie się Bogu Średniowieczna sztuka umierania zakładała godne, pobożne przyjęcie śmierci.
- W jakim języku zapisano najstarszą wersję „Pieśni o Rolandzie” (rękopis oksfordzki)? – B) W języku starofrancuskim Rękopis z Oksfordu zapisano w języku starofrancuskim (anglonormandzkim).
- Kim jest Marsyl? – A) Saraceńskim królem Saragossy Marsyl udaje chęć pokoju i z pomocą Ganelona organizuje zasadzkę.
- Kogo Karol Wielki pokonuje po śmierci Rolanda? – C) Emira Baliganta Zwycięstwo nad Baligantem to zemsta za Roncevaux i triumf chrześcijańskiego władcy.
- Jaki ideał rycerza przedstawia Roland? – C) Rycerza walczącego za wiarę, króla i ojczyznę („słodką Francję”) Roland to wzór rycerza chrześcijańskiego i wiernego wasala.
- Przeciw komu walczy armia Karola Wielkiego w utworze? – A) Przeciw Saracenom (muzułmanom) w Hiszpanii Epos przedstawia wojnę jako walkę chrześcijan z „poganami”, choć historycznie w 778 r. zaatakowali Baskowie.
Pytania trudniejsze (otwarte)
Udowodnij, że Roland realizuje średniowieczny wzorzec rycerza.
Przykładowa odpowiedź: Roland jest odważny i walczy do końca, jest wierny Karolowi i ojczyźnie, broni wiary chrześcijańskiej, a przed śmiercią spowiada się i oddaje rękawicę Bogu. Dba o honor – nie chce, by miecz trafił do pogan.
Kryteria: męstwo; wierność władcy i Bogu; pobożna śmierć.
Czy Roland ponosi winę za klęskę tylnej straży?
Przykładowa odpowiedź: Częściowo tak: z dumy odmawia wezwania pomocy, choć Oliwier go prosi. Główną winę ponosi jednak zdrajca Ganelon, który umówił atak z Saracenami.
Kryteria: duma Rolanda; rola Oliwiera; zdrada Ganelona.
Jak przedstawiony jest Ganelon?
Przykładowa odpowiedź: Ganelon to przeciwieństwo rycerza: stawia osobistą nienawiść ponad dobro wspólnoty i wierność władcy. Jego zdrada zostaje surowo ukarana.
Kryteria: motyw zdrady; przeciwieństwo Rolanda; kara.
Jaką rolę odgrywa religia w utworze?
Przykładowa odpowiedź: Wojna jest walką chrześcijan z poganami. Arcybiskup Turpin błogosławi walczących, miecz Rolanda zawiera relikwie, a dusza bohatera trafia do raju niesiona przez aniołów.
Kryteria: walka z poganami; Turpin; śmierć i zbawienie.
Porównaj Rolanda z innym bohaterem walczącym za ojczyznę.
Przykładowa odpowiedź: Roland, podobnie jak np. Zbyszko z „Krzyżaków”, jest odważny i wierny, ale jego wartości są przede wszystkim religijne i feudalne. Ginie, nie godząc się na wezwanie pomocy, co odróżnia go od bohaterów bardziej rozważnych.
Kryteria: podobieństwo; różnica; wniosek.
Najważniejsze w 5 minut
Bohaterowie
- Roland – wzorowy rycerz
- Oliwier – rozważny przyjaciel
- Ganelon – zdrajca
- Karol Wielki, Turpin, Marsylius
Najważniejsze wydarzenia
- Zdrada Ganelona
- Bitwa w Roncevaux
- Róg i miecz Rolanda
- Zemsta Karola i kara zdrajcy
Motywy
- wzorzec rycerza
- honor
- zdrada
- śmierć
Problematyka
- Odwaga czy pycha?
- Wierność Bogu i władcy
- Godna śmierć
5 najczęstszych pomyłek
- Mylenie miecza i rogu – Durendal to miecz, olifant to róg.
- Twierdzenie, że Ganelon jest Saracenem – to frankijski rycerz, ojczym Rolanda.
- Przekonanie, że Roland zadął w róg na początku bitwy – zrobił to dopiero na końcu.
- Uznanie, że utwór wiernie opisuje historię – epos przekształca bitwę z Baskami w wojnę z Saracenami.
- Przypisywanie utworowi konkretnego autora – autor jest nieznany.
Powiązane lektury i powtórki
Najczęściej zadawane pytania
O czym jest „Pieśń o Rolandzie”?
O zdradzie Ganelona i śmierci Rolanda, dowódcy tylnej straży wojsk Karola Wielkiego, który w wąwozie Roncevaux walczy z Saracenami i ginie jako wzorowy rycerz.
Jak kończy się „Pieśń o Rolandzie”?
Karol Wielki mści śmierć Rolanda, pokonuje Saracenów i zdobywa Saragossę. Ganelon zostaje osądzony i stracony.
Dlaczego Roland nie zadął w róg?
Uważał, że wezwanie pomocy byłoby hańbą dla niego i jego rodu. Zadął dopiero, gdy prawie wszyscy jego rycerze zginęli.
Jakie cechy ma Roland jako rycerz?
Jest odważny, wierny Bogu, władcy i ojczyźnie, dba o honor i umiera pobożnie. Jego duma jest jednocześnie wadą, która prowadzi do klęski.
Kto jest autorem „Pieśni o Rolandzie”?
Autor jest nieznany. W ostatnim wersie rękopisu pojawia się imię Turold, ale nie wiadomo, czy był autorem, czy kopistą.
Chcesz zapamiętać lekturę szybciej? Zrób fiszki z własnych notatek
Wrzuć notatki z lekcji, zdjęcie zeszytu albo PDF, a SpytajMnie zrobi z nich fiszki. Oznaczysz karty, których jeszcze nie umiesz, i wrócisz do nich na powtórce.
Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki
Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki
Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin
Na maturze 2027
Pytania jawne do tej lektury
Matura 2027 – wszystkie materiały · Lista lektur obowiązkowych · Wszystkie pytania jawne na maturę ustną 2027
Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.
Powtórz lekturę w formie testu →