Piramida zdrowego żywienia — jak ją rozumieć?
Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej to starszy model zaleceń — od 2020 roku NIZP-PZH przedstawia aktualne zalecenia jako Talerz Zdrowego Żywienia. Piramidę wciąż spotkasz w podręcznikach i starszych materiałach: pokazuje proporcje produktów (im niżej grupa, tym częściej w jadłospisie), a u jej podstawy jest aktywność fizyczna.
Najważniejsze informacje
- Piramida to starszy model; aktualną formą zaleceń NIZP-PZH (od 2020 r.) jest Talerz Zdrowego Żywienia.
- Polska wersja to Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej (Instytut Żywności i Żywienia, 2016).
- Podstawą piramidy jest aktywność fizyczna.
- Wyżej są warzywa i owoce, potem produkty zbożowe, nabiał, produkty białkowe, a na szczycie tłuszcze.
- Piramida pokazuje proporcje, a nie dokładne porcje dla konkretnej osoby.
- Od 2020 roku NIZP-PZH przedstawia aktualne zalecenia jako Talerz Zdrowego Żywienia — talerz zastąpił piramidę jako aktualna forma zaleceń.
Jak czytać piramidę?
Piramidę czyta się od dołu do góry. Najszersze piętra to grupy, z których korzystamy najczęściej. Im wyżej i węziej, tym mniejszą część codziennego jadłospisu powinny stanowić produkty z danego piętra.
Piętra piramidy
W piramidzie dla dzieci i młodzieży kolejne piętra to (od dołu):
- aktywność fizyczna — codzienny ruch;
- warzywa i owoce — więcej warzyw niż owoców;
- produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste;
- mleko i produkty mleczne;
- mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, orzechy;
- tłuszcze — najlepiej roślinne, w małych ilościach.
Czego nie ma w piramidzie?
W piramidzie nie znajdziesz słodyczy i słodzonych napojów jako osobnego piętra. Obok piramidy zwykle umieszcza się zalecenia: ograniczaj cukier i sól, pij wodę. To podpowiedź, że te produkty nie są potrzebne na co dzień.
Przykłady
- Jeśli w ciągu dnia zjesz trzy porcje warzyw i dwie owoców, realizujesz zalecenia drugiego piętra.
- Masło i olej znajdują się na szczycie — używamy ich w małych ilościach.
- Fasola i soczewica należą do produktów białkowych.
Co warto zapamiętać
- U podstawy: ruch. Na szczycie: tłuszcze.
- Piramida pokazuje proporcje, nie liczbę kalorii.
- Warzyw powinno być więcej niż owoców.
Najczęstsze pytania
Czy piramida żywienia nadal obowiązuje?
Nie jako główny model. Od 2020 roku NIZP-PZH przedstawia aktualne zalecenia w formie Talerza Zdrowego Żywienia. Piramidę warto znać, bo pojawia się w starszych podręcznikach i materiałach.
Dlaczego u podstawy piramidy jest ruch?
Bo aktywność fizyczna jest — obok jedzenia — jednym z najważniejszych elementów zdrowego stylu życia, dlatego umieszczono ją jako fundament.
Czym różni się piramida od talerza?
Piramida to starszy model pokazujący proporcje grup produktów w całym dniu. Talerz Zdrowego Żywienia zastąpił ją w 2020 roku jako aktualna forma zaleceń NIZP-PZH i pokazuje proporcje na przykładzie posiłku.
Sprawdź się — mini-test
Co znajduje się u podstawy polskiej piramidy zdrowego żywienia?
- A) Słodycze
- B) Aktywność fizyczna
- C) Mięso
- D) Tłuszcze
Co jest na szczycie piramidy?
- A) Tłuszcze
- B) Warzywa
- C) Woda
- D) Produkty zbożowe
Czego według piramidy powinno być więcej?
- A) Owoców niż warzyw
- B) Warzyw niż owoców
- C) Tłuszczów niż warzyw
- D) Słodyczy niż owoców
Do której grupy należą nasiona roślin strączkowych?
- A) Tłuszcze
- B) Produkty białkowe
- C) Słodycze
- D) Napoje
Uczysz się tego tematu? Wgraj swoje notatki, zdjęcie lub PDF do SpytajMnie i wygeneruj test albo fiszki. Wygeneruj test · Zrób fiszki
Powiązane artykuły
- Zdrowe odżywianie — najważniejsze zasady
- Białka, tłuszcze i węglowodany — czym się różnią?
- Witaminy i minerały — po co są organizmowi?
- Jak dbać o zdrowie fizyczne?
Wszystkie tematy: Odżywianie · Edukacja zdrowotna
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani psychologa.