Sprawa polska pod koniec wojny – test i pytania, historia klasa 8

Decyzje wielkich mocarstw na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie przesądziły o powojennych granicach Polski oraz jej podporządkowaniu wpływom ZSRR. Ten test sprawdza znajomość kluczowych ustaleń dotyczących sprawy polskiej.

Najważniejsze w 30 sekund

Konferencja w Teheranie (1943) wstępnie ustaliła przesunięcie granic Polski na zachód.
Konferencja jałtańska (luty 1945) zadecydowała o utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.
Linia Curzona stała się podstawą wschodniej granicy powojennej Polski.
Konferencja poczdamska (lipiec-sierpień 1945) ustaliła granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej.
Rząd RP na uchodźstwie został pominięty przy ustalaniu powojennego rządu Polski.

Test: Sprawa polska pod koniec wojny – 10 pytań

Gdzie i kiedy odbyła się pierwsza konferencja Wielkiej Trójki dotycząca m.in. sprawy polskiej?
- A) Jałta, 1945
- B) Teheran, 1943
- C) Poczdam, 1945
- D) Casablanca, 1943
Jaka linia stała się podstawą wschodniej granicy Polski?
- A) Linia Curzona
- B) Linia Mannerheima
- C) Linia Maginota
- D) Linia ryska
Co postanowiono w Jałcie w sprawie polskiego rządu?
- A) Utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej
- B) Powrót rządu londyńskiego do Warszawy
- C) Rozwiązanie wszystkich partii politycznych
- D) Utrzymanie okupacji wojskowej
Na jakiej rzece ustalono zachodnią granicę Polski w Poczdamie?
- A) Odrze i Nysie Łużyckiej
- B) Wiśle i Bugu
- C) Renie
- D) Łabie
Kto zastąpił Winstona Churchilla podczas konferencji poczdamskiej?
- A) Harry Truman
- B) Clement Attlee
- C) Franklin Roosevelt
- D) Anthony Eden
Kto reprezentował USA na konferencji w Poczdamie?
- A) Franklin Roosevelt
- B) Harry Truman
- C) Dwight Eisenhower
- D) George Marshall
Jakiego polityka emigracyjnego włączono do Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej?
- A) Władysława Sikorskiego
- B) Stanisława Mikołajczyka
- C) Władysława Andersa
- D) Edwarda Raczyńskiego
Co miały oznaczać 'wolne i nieskrępowane wybory' ustalone w Jałcie?
- A) Demokratyczne wybory parlamentarne w Polsce
- B) Referendum w sprawie granic
- C) Wybory prezydenckie w ZSRR
- D) Plebiscyt na Śląsku
Jaki był skutek decyzji poczdamskich dla ludności niemieckiej?
- A) Pozostała na ziemiach przyznanych Polsce
- B) Została przesiedlona z tych ziem
- C) Otrzymała obywatelstwo polskie
- D) Utworzyła autonomiczny region
Kiedy granica na Odrze i Nysie została ostatecznie potwierdzona traktatem międzynarodowym?
- A) 1945
- B) 1970
- C) 1990
- D) 2004

Konferencja teherańska 1943

W listopadzie i grudniu 1943 r. w Teheranie spotkali się przywódcy Wielkiej Trójki: Józef Stalin, Franklin D. Roosevelt i Winston Churchill. Omawiano tam m.in. otwarcie drugiego frontu w Europie oraz wstępnie zarysowano przyszłe granice Polski, przesuwając je na zachód kosztem Niemiec.

Ustalenia teherańskie zakładały, że wschodnia granica Polski oprze się w przybliżeniu na linii Curzona, a w zamian za utracone ziemie wschodnie Polska miała otrzymać część dawnych terenów niemieckich na zachodzie i północy. Decyzje te zapadły bez udziału przedstawicieli rządu polskiego.

Konferencja w Jałcie, luty 1945

Na Krymie, w Jałcie, w lutym 1945 r. Wielka Trójka potwierdziła wschodnią granicę Polski wzdłuż linii Curzona oraz zapowiedziała utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z udziałem komunistów i części polityków emigracyjnych, np. Stanisława Mikołajczyka.

Ustalono też przeprowadzenie w Polsce 'wolnych i nieskrępowanych wyborów', co w praktyce nigdy nie zostało zrealizowane przez władze komunistyczne. Decyzje jałtańskie są dziś symbolem zdrady zachodnich sojuszników wobec Polski, pozostawionej w radzieckiej strefie wpływów.

Konferencja poczdamska, lipiec-sierpień 1945

Po zakończeniu wojny w Europie, latem 1945 r. w Poczdamie spotkali się Stalin, Harry Truman i Clement Attlee (który zastąpił Churchilla w trakcie obrad). Ustalono ostatecznie zachodnią granicę Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, choć formalnie miała ona charakter tymczasowy, do traktatu pokojowego.

Konferencja zatwierdziła także przesiedlenia ludności niemieckiej z ziem przyznanych Polsce oraz wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich włączonych do ZSRR. Decyzje poczdamskie na dekady ukształtowały granice państwa polskiego, choć ostatecznie zostały potwierdzone międzynarodowo dopiero traktatem w 1990 roku.

Co trzeba umieć

Wymienić uczestników konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie.
Wyjaśnić znaczenie linii Curzona dla granic Polski.
Opisać ustalenia dotyczące Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.
Wskazać, kiedy ustalono granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej.
Ocenić skutki decyzji jałtańskich dla Polski.

Typowe błędy

Mylenie kolejności konferencji: Teheran (1943), Jałta (1945), Poczdam (1945).
Przekonanie, że granica na Odrze i Nysie została ustalona już w Jałcie.
Zapominanie, że na konferencji poczdamskiej zmienił się skład uczestników (Truman zamiast Roosevelta i Attlee zamiast Churchilla).
Mylenie linii Curzona z granicą ryską z 1921 roku.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego decyzje jałtańskie nazywa się 'zdradą zachodnich sojuszników'?

Bo zapadły bez udziału legalnego rządu polskiego i oddały Polskę w strefę wpływów ZSRR.

Jakie ziemie utraciła Polska na rzecz ZSRR?

Kresy Wschodnie, w tym Lwów i Wilno, znalazły się poza granicami powojennej Polski.

Co zyskała Polska w zamian za ziemie wschodnie?

Otrzymała tzw. Ziemie Odzyskane – tereny na zachodzie i północy należące wcześniej do Niemiec, m.in. Śląsk, Pomorze Zachodnie oraz południową część Prus Wschodnich.

Czy granica na Odrze i Nysie miała od razu charakter ostateczny?

Formalnie miała charakter tymczasowy, do czasu traktatu pokojowego z Niemcami.

Jaką rolę pełnił Stalin na tych konferencjach?

Jako przywódca ZSRR dążył do zapewnienia sobie kontroli nad Europą Środkowo-Wschodnią, w tym Polską.

FAQ

Dlaczego Polska nie była reprezentowana na konferencji w Teheranie?

Wielkie mocarstwa decydowały o jej losie bez zaproszenia rządu polskiego, traktując sprawę polską instrumentalnie.

Czy ustalenia poczdamskie dotyczyły też Niemiec?

Tak, konferencja ustaliła podział Niemiec na strefy okupacyjne oraz zasady denazyfikacji i demilitaryzacji.

Jak społeczeństwo polskie oceniało decyzje jałtańskie po wojnie?

Wielu Polaków, zwłaszcza na emigracji, uważało je za krzywdzące i sprzeczne z zasadami Karty Atlantyckiej.

Dlaczego obecność Mikołajczyka w rządzie tymczasowym miała znaczenie propagandowe?

Miała stworzyć wrażenie pluralizmu politycznego, choć realną władzę sprawowali komuniści.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Polacy w koalicji antyhitlerowskiej Następna lekcja: Powojenny podział świata