Wikipedia w pigułce – test i pytania, polski klasa 5

Fragmenty artykułu „Wikipedia w pigułce. To, co warto wiedzieć o wolnej encyklopedii” wyjaśniają, czym różni się internetowa encyklopedia od tradycyjnych wydawnictw drukowanych. Tekst ma charakter popularnonaukowy i uczy wyszukiwania informacji oraz krytycznej oceny źródeł.

Najważniejsze w 30 sekund

Tytuł oryginalnego tekstu: „Wikipedia w pigułce. To, co warto wiedzieć o wolnej encyklopedii”.
Nazwa „Wikipedia” powstała z połączenia hawajskiego „wiki wiki” (bardzo szybko) i słowa „encyklopedia”.
Wikipedię może edytować niemal każdy internauta, nie tylko eksperci.
Wielka Encyklopedia PWN liczyła 141 tysięcy haseł w 31 tomach wydanych w latach 2001–2006.
Korzystanie z Wikipedii jest całkowicie bezpłatne, w przeciwieństwie do drukowanych encyklopedii.

Test: Wikipedia w pigułce. To, co warto wiedzieć o wolnej encyklopedii (fragmenty) – 10 pytań

Z jakich dwóch elementów powstała nazwa „Wikipedia”?
- A) Hawajskiego „wiki wiki” i słowa „encyklopedia”
- B) Angielskiego „web” i „encyclopedia”
- C) Łacińskiego „vita” i „pedia”
- D) Greckiego „wiki” i „sophia”
Ile haseł liczyła Wielka Encyklopedia PWN?
- A) 141 tysięcy
- B) 18 milionów
- C) 740 tysięcy
- D) 31 tysięcy
Ile tomów liczyła Wielka Encyklopedia PWN?
- A) 31
- B) 100
- C) 15
- D) 700
Ile kosztował jeden tom Wielkiej Encyklopedii PWN?
- A) 60 złotych
- B) 1860 złotych
- C) 15 złotych
- D) 700 złotych
Kto może edytować istniejące hasła w Wikipedii?
- A) Niemal każdy użytkownik internetu
- B) Wyłącznie zawodowi redaktorzy
- C) Tylko naukowcy z tytułem profesora
- D) Jedynie pracownicy wydawnictwa
Jaka jest podstawowa zaleta Wikipedii w porównaniu z encyklopedią drukowaną?
- A) Jest darmowa i stale aktualizowana
- B) Jest droższa, ale bardziej wiarygodna
- C) Nie można jej czytać bez internetu
- D) Zawiera mniej haseł niż encyklopedia drukowana
Jakie zagrożenie wiąże się z otwartym edytowaniem haseł?
- A) Możliwość wprowadzenia błędnych informacji
- B) Zbyt wysoka cena korzystania
- C) Brak dostępu do internetu
- D) Zbyt mała liczba haseł
Dlaczego warto sprawdzać informacje z Wikipedii w innych źródłach?
- A) Bo nie każdy wpis musiał być zweryfikowany przez eksperta
- B) Bo Wikipedia jest płatna
- C) Bo Wikipedia nie ma haseł z historii
- D) Bo tekstów nie można kopiować
Co jest przykładem wiedzy, którą łatwo znaleźć w Wikipedii, zgodnie z tekstem?
- A) Liczba haseł w Wielkiej Encyklopedii PWN
- B) Lista uczniów danej szkoły
- C) Rozkład jazdy lokalnych autobusów
- D) Numer telefonu redakcji
Jaki typ tekstu reprezentuje „Wikipedia w pigułce”?
- A) Tekst popularnonaukowy/publicystyczny
- B) Baśń
- C) Wiersz liryczny
- D) Dramat

Czym jest Wikipedia i skąd wzięła się jej nazwa

Wikipedia to darmowa, wielojęzyczna encyklopedia internetowa, w której hasła może tworzyć i poprawiać niemal każdy użytkownik sieci. Jej nazwa powstała z połączenia hawajskiego wyrażenia „wiki wiki”, oznaczającego „bardzo szybko”, oraz słowa „encyklopedia” – stąd skojarzenie z błyskawicznym dostępem do wiedzy.

W przeciwieństwie do encyklopedii tworzonych wyłącznie przez specjalistów, artykuły Wikipedii piszą zwykli internauci, choć wśród nich nie brakuje też osób z wykształceniem w danej dziedzinie. Taki model nazywa się współtworzeniem treści i opiera się na zasadzie wzajemnej weryfikacji wpisów przez społeczność.

Wikipedia a tradycyjna encyklopedia drukowana

Tekst porównuje internetową encyklopedię z Wielką Encyklopedią PWN, która liczyła 141 tysięcy haseł zawartych w 31 tomach wydanych w latach 2001–2006, zawierała 15 tysięcy ilustracji oraz 700 map, a pracowało nad nią 100 redaktorów i 3000 autorów i recenzentów.

Zakup całej Wielkiej Encyklopedii PWN kosztował wtedy około 1860 złotych, bo jeden tom wyceniono na 60 złotych. Tymczasem polska wersja Wikipedii, zawierająca o wiele więcej haseł, jest dostępna dla każdego bezpłatnie przez internet w dowolnym momencie.

Kto i jak tworzy hasła w Wikipedii

Każdy zarejestrowany użytkownik może stworzyć nowe hasło, a niemal każdy (również niezarejestrowany) może poprawić istniejący artykuł, co odróżnia Wikipedię od encyklopedii drukowanych, gdzie treść ustala wąskie grono redaktorów. Dzięki temu baza wiedzy rozrasta się bardzo szybko i obejmuje tematy z niemal każdej dziedziny życia.

Taka otwartość ma zalety, bo pozwala błyskawicznie aktualizować informacje, ale niesie też ryzyko błędów lub celowego wprowadzania nieprawdziwych danych. Dlatego czytelnik powinien sprawdzać ważne informacje również w innych, niezależnych źródłach.

Dlaczego warto czytać krytycznie

Lekcja uczy, że popularność i łatwa dostępność źródła nie są dowodem jego pełnej wiarygodności. Zanim uczeń powoła się na informację z internetu w pracy domowej, powinien sprawdzić, czy pojawia się ona także w innych, sprawdzonych materiałach, na przykład w podręczniku czy encyklopedii.

Umiejętność porównywania różnych źródeł wiedzy to jedna z podstawowych kompetencji, jakich uczy ten tekst popularnonaukowy – pokazuje, że wygoda korzystania z internetu powinna iść w parze z odpowiedzialnym podejściem do informacji.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić, skąd pochodzi nazwa „Wikipedia”.
Wskazać różnice między Wikipedią a tradycyjną encyklopedią drukowaną.
Podać przykładowe dane liczbowe dotyczące Wielkiej Encyklopedii PWN.
Ocenić zalety i zagrożenia wynikające z otwartego edytowania haseł.
Uzasadnić, dlaczego warto weryfikować informacje znalezione w internecie.

Typowe błędy

Mylenie faktu, że Wikipedię może edytować każdy, z brakiem jakiejkolwiek kontroli nad treścią.
Pomijanie w odpowiedziach konkretnych liczb (np. liczby haseł czy tomów), które uczeń powinien zapamiętać.
Traktowanie każdej informacji z Wikipedii jako w pełni pewnej bez sprawdzenia w innym źródle.
Zapominanie, że nazwa Wikipedii pochodzi z języka hawajskiego, a nie np. z angielskiego.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Co oznacza hawajskie wyrażenie „wiki wiki”?

Oznacza „bardzo szybko” i stało się częścią nazwy Wikipedii.

Czym różni się proces tworzenia treści w Wikipedii od encyklopedii drukowanej?

W Wikipedii treści tworzą i poprawiają internauci, a encyklopedie drukowane – wąskie grono redaktorów i autorów.

Ile kosztowała cała Wielka Encyklopedia PWN?

Około 1860 złotych, ponieważ jeden z 31 tomów kosztował 60 złotych.

Dlaczego Wikipedia jest uznawana za wygodne źródło informacji?

Ponieważ jest darmowa, dostępna online i zawiera szeroki zakres tematów.

Jakie są korzyści i ryzyka otwartego edytowania haseł w Wikipedii?

Zaletą jest szybka aktualizacja treści, ryzykiem – możliwość pojawienia się błędnych lub nieprawdziwych informacji.

Co powinien zrobić uczeń przed wykorzystaniem informacji z Wikipedii w ważnej pracy szkolnej?

Powinien zweryfikować tę informację w innym, niezależnym i sprawdzonym źródle.

FAQ

Czy tworzenie haseł w Wikipedii jest zarezerwowane wyłącznie dla ekspertów?

Nie – choć wśród autorów są specjaliści, większość haseł tworzą zwykli internauci, a nowi autorzy są mile widziani.

Jaki jest powód, dla którego Wikipedia jest bezpłatna?

Wikipedia nie wymaga kosztów druku ani dystrybucji, a jej działanie jest finansowane z darowizn, a nie ze sprzedaży treści.

Co należy zrobić, gdy napotkamy sprzeczne informacje dotyczące tego samego tematu?

Warto poszukać dodatkowych źródeł, by ocenić, która informacja jest bardziej wiarygodna.

Czy niezarejestrowany użytkownik może wprowadzać zmiany w Wikipedii?

Tak, użytkownicy niezarejestrowani mogą edytować istniejące artykuły, natomiast tworzenie nowych stron jest zazwyczaj dostępne dla zarejestrowanych.

W jakim celu tę lekcję umieszczono w programie nauczania języka polskiego w 5 klasie?

Lekcja ma za zadanie rozwijać umiejętności krytycznego myślenia, wyszukiwania informacji i oceniania źródeł w internecie, co jest kluczowe w dzisiejszym świecie.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Ortografia dla każdego: Pisownia wyrazów z cząstką by Następna lekcja: Joanna Kulmowa, Co to jest radość?