W poszukiwaniu przyjaźni – test i sprawdzian, polski klasa 5

Przyjaźń to jedna z najważniejszych wartości w życiu człowieka, oparta na zaufaniu i lojalności. W tym dziale poznajemy utwory o relacjach między ludźmi (np. „Mój kumpel”) oraz między człowiekiem a zwierzęciem („Pax”). Najpierw sprawdź się w teście, potem wróć do zagadnień wymagających powtórki.

Najważniejsze w 30 sekund

• Przyjaźń to jedna z najważniejszych wartości w życiu człowieka, oparta na zaufaniu i lojalności.
• W tym dziale poznajemy utwory o relacjach między ludźmi (np. „Mój kumpel”) oraz między człowiekiem a zwierzęciem („Pax”).
• Gramatyka obejmuje powtórzenie wiadomości o głoskach, literach oraz szczegółową naukę o czasowniku (tryby, formy nieosobowe).

Najważniejsze w 5 minut

• Przyjaźń to jedna z najważniejszych wartości w życiu człowieka, oparta na zaufaniu i lojalności.
• W tym dziale poznajemy utwory o relacjach między ludźmi (np. „Mój kumpel”) oraz między człowiekiem a zwierzęciem („Pax”).
• Gramatyka obejmuje powtórzenie wiadomości o głoskach, literach oraz szczegółową naukę o czasowniku (tryby, formy nieosobowe).
• Uczymy się pisać e-mail oraz opowiadanie twórcze z dialogiem.
• Poznajemy zasady korzystania z encyklopedii i Wikipedii oraz pisownię cząstki „by”.

Co musisz umieć na sprawdzian

• Wyjaśnić, na czym polega prawdziwa przyjaźń na podstawie tekstów literackich.
• Rozróżniać głoski miękkie od twardych i literę od głoski.
• Rozpoznawać formy czasownika: osobowe i nieosobowe oraz tryby (oznajmujący, rozkazujący, przypuszczający).
• Napisać poprawny e-mail oraz opowiadanie z dialogiem.
• Stosować zasady pisowni cząstki „by” z czasownikami i innymi częściami mowy.

Lekcje w tym dziale

• Hanna Zielińska, Mój kumpel
• Adam Mickiewicz, Przyjaciele
• Wojciech Cesarz, Sztuka programowania (fragmenty opowiadania z książki Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach)
• Szkoła mówienia i pisania: Jak napisać opowiadanie twórcze z dialogiem?
• Bliżej języka: Co już wiemy o głoskach, literach i sylabach?
• Bliżej języka: Jak rozróżnić głoski miękkie i twarde?
• Sara Pennypacker, Pax (fragmenty)
• Jak korzystać z encyklopedii?
• Jody J. Little, Dziesiąty poziom (fragmenty opowiadania z książki Dziesiąty poziom. 12 opowiadań o przyjaźni)
• Barbara Kosmowska, Grzegorz Kasdepke, Wielki wybuch, czyli K kontra K (fragmenty)
• Współczesne sposoby komunikowania się
• Szkoła mówienia i pisania: Jak napisać e-mail (list elektroniczny)?
• Bliżej języka: Co już wiemy o czasowniku?
• Bliżej języka: Kiedy stosować nieosobowe formy czasownika?
• Bliżej języka: Co wyrażamy za pomocą trybów czasownika?
• Ortografia dla każdego: Pisownia wyrazów z cząstką by
• Wikipedia w pigułce. To, co warto wiedzieć o wolnej encyklopedii (fragmenty)
• Podsumowanie
• Sprawdź wiedzę i umiejętności

Kluczowe zagadnienia z działu

Rozumienie działu: pojęcia, przykłady i zastosowanie

p-r-z-y-j-a-ci-e-l (rz to jedna głoska, ci to jedna głoska). Czekaj: p-rz-y-j-a-ci-e-l. p(1) rz(2) y(3) j(4) a(5) ci(6) e(7) l(8).

Tryb przypuszczający zawiera cząstkę 'by'.

Zakończenie -no wskazuje na formę nieosobową czasu przeszłego.

Z osobowymi formami czasownika 'by' piszemy łącznie.

Obaj zawiedli w chwili próby, co podsumowuje morał.

W 'niebo' 'i' zmiękcza 'n' i tworzy sylabę (samogłoska).

b' (miękkie), ń i ś to głoski miękkie.

Electronic mail, czyli poczta elektroniczna.

Najczęstsze pułapki i błędy

1. Mylenie głoski 'i' z funkcją zmiękczającą (litera 'i' może być tylko znakiem miękkości lub osobną głoską).
2. Pisanie 'by' rozdzielnie z osobowymi formami czasownika (poprawnie: 'zrobiłby', nie: 'zrobił by').
3. Błędne rozpoznawanie trybu rozkazującego w zdaniach pytających.
4. Nieużywanie wielkich liter w zwrotach do adresata w e-mailu (np. 'Tobie', 'Ci').
5. Mylenie bezokolicznika z formami nieosobowymi zakończonymi na -no, -to.

Najczęstsze pytania na sprawdzianie

Czym różni się głoska od litery?

Głoskę słyszymy i wymawiamy, a literę widzimy i zapisujemy.

Jakie są tryby czasownika?

Oznajmujący (piszę), rozkazujący (pisz!) i przypuszczający (pisałbym).

Kiedy stosujemy tryb przypuszczający?

Gdy mówimy o czynnościach możliwych do wykonania lub życzeniach.

Jakie są nieosobowe formy czasownika?

Bezokoliczniki (zakończone na -ć, -c) oraz formy zakończone na -no, -to.

Jak piszemy 'by' z czasownikami w formie osobowej?

Zawsze łącznie, np. napisałbym, zrobilibyście.

Z kim zaprzyjaźnił się Peter w książce 'Pax'?

Z lisem o imieniu Pax.

O czym opowiada bajka 'Przyjaciele' Adama Mickiewicza?

O fałszywej przyjaźni Mieszka i Leszka w obliczu zagrożenia ze strony niedźwiedzia.

Co to jest dialog?

Rozmowa co najmniej dwóch osób przedstawiona w tekście.

Jakie elementy musi zawierać e-mail?

Temat, nagłówek (powitanie), treść, pożegnanie i podpis.

Czym jest Wikipedia?

Wolną encyklopedią internetową tworzoną przez użytkowników.

Jak rozpoznać głoski miękkie?

Są wymawiane ze środkiem języka uniesionym do podniebienia, oznaczane znakiem diakrytycznym (ć, ń) lub literą 'i'.

Co to jest sylaba?

Część wyrazu wymówiona za jednym otwarciem ust; każda sylaba musi mieć samogłoskę.

Jakie są cechy opowiadania twórczego?

Logiczny ciąg zdarzeń, punkt kulminacyjny, dialogi i opisy.

Gdzie szukać wiarygodnych definicji pojęć?

W encyklopediach (tradycyjnych lub internetowych) oraz słownikach.

Jakie są formy komunikacji współczesnej?

E-mail, komunikatory, media społecznościowe, telefon.

Odpowiedzi i wyjaśnienia

1. Ile głosek ma wyraz 'przyjaciel'? – 8 p-r-z-y-j-a-ci-e-l (rz to jedna głoska, ci to jedna głoska). Czekaj: p-rz-y-j-a-ci-e-l. p(1) rz(2) y(3) j(4) a(5) ci(6) e(7) l(8).
2. Który czasownik jest w trybie przypuszczającym? – czytałby Tryb przypuszczający zawiera cząstkę 'by'.
3. Forma 'zjedzono' to: – forma nieosobowa zakończona na -no Zakończenie -no wskazuje na formę nieosobową czasu przeszłego.
4. Jak zapisać: (on) przyszedł + by? – przyszedłby Z osobowymi formami czasownika 'by' piszemy łącznie.
5. W bajce 'Przyjaciele' Mickiewicza prawdziwym przyjacielem okazał się: – żaden z nich Obaj zawiedli w chwili próby, co podsumowuje morał.
6. Litera 'i' w wyrazie 'niebo' pełni funkcję: – znaku miękkości i samogłoski W 'niebo' 'i' zmiękcza 'n' i tworzy sylabę (samogłoska).
7. Która głoska jest twarda? – b b' (miękkie), ń i ś to głoski miękkie.
8. E-mail to skrót od: – electronic mail Electronic mail, czyli poczta elektroniczna.
9. W jakim trybie jest czasownik 'idźcie'? – rozkazującym Wyraża rozkaz lub polecenie.
10. Który wyraz jest bezokolicznikiem? – pisać Bezokoliczniki kończą się na -ć lub -c.
11. Pax z utworu Sary Pennypacker to: – lis Pax to oswojony lis, przyjaciel Petera.
12. Zwrot 'Szanowny Panie' w e-mailu to: – nagłówek To oficjalny zwrot rozpoczynający list.
13. Cząstkę 'by' piszemy rozdzielnie z: – wyrazami 'można', 'warto' Z wyrazami o charakterze czasownikowym (można, warto, trzeba) piszemy 'by' osobno.
14. Głoski miękkie w piśmie oznaczamy: – kreską lub literą 'i' Np. 'ń' lub 'ni'.
15. Ile sylab ma wyraz 'przyjaźń'? – 2 Przy-jaźń (dwie samogłoski: y, a).
16. Wikipedia jest encyklopedią: – otwartą Każdy może edytować jej treści (w teorii).
17. W zdaniu 'Chciałbym pojechać do lasu' występuje tryb: – przypuszczający 'Chciałbym' to forma trybu przypuszczającego.
18. Która informacja o encyklopedii jest prawdziwa? – hasła ułożone są alfabetycznie Podstawowy układ haseł w encyklopedii jest alfabetyczny.
19. Wyraz 'komputer' ma: – 8 liter i 8 głosek k-o-m-p-u-t-e-r. Wszystkie litery odpowiadają głoskom.
20. Co to jest 'opowiadanie twórcze'? – tekst literacki wymyślony przez autora Wymaga kreatywności i kreowania świata przedstawionego.

Pytania otwarte – krótka powtórka

Wyjaśnij i zilustruj przykładem: Przyjaźń to jedna z najważniejszych wartości w życiu człowieka, oparta na zaufaniu i lojalności.

Czym różni się głoska od litery? Odpowiedz w 3–4 zdaniach i uzasadnij.

Ułóż krótką wypowiedź do tematu „W poszukiwaniu przyjaźni”, wykorzystując zagadnienie: W tym dziale poznajemy utwory o relacjach między ludźmi (np. „Mój kumpel”) oraz między człowiekiem a zwierzęciem („Pax”).

FAQ – W poszukiwaniu przyjaźni

Jak odróżnić literę od głoski?

Głoska to najmniejszy dźwięk mowy (słyszymy), litera to znak graficzny (widzimy).

Czy każda litera 'i' to głoska?

Nie, czasem 'i' tylko zmiękcza poprzednią spółgłoskę i nie jest wymawiane jako osobny dźwięk.

Jakie są 3 tryby czasownika?

Oznajmujący, rozkazujący i przypuszczający.

Jak pisać 'by' z czasownikami?

Łącznie: poszedłbym, zrobilibyście.

Co to jest bezokolicznik?

Nieosobowa forma czasownika zakończona na -ć (np. robić) lub -c (np. móc).

Jak poprawnie zacząć e-mail do nauczyciela?

Najlepiej zwrotem 'Dzień dobry' lub 'Szanowny Panie / Szanowna Pani'.

Kto napisał 'Przyjaciół'?

Adam Mickiewicz.

Czym charakteryzuje się głoska miękka?

Podczas jej wymawiania środek języka unosi się ku podniebieniu.

Jak przygotować się do sprawdzianu?

1. Wyjaśnij bez podręcznika: Przyjaźń to jedna z najważniejszych wartości w życiu człowieka, oparta na zaufaniu i lojalności.
2. Przygotuj przykład ilustrujący zagadnienie: W tym dziale poznajemy utwory o relacjach między ludźmi (np. „Mój kumpel”) oraz między człowiekiem a zwierzęciem („Pax”).
3. Odpowiedz pełnym zdaniem: Czym różni się głoska od litery? Uzasadnienie oprzyj na tekście lub regule.
4. Wykonaj krótką wypowiedź z sekcji pytań otwartych. Sprawdź treść, kompozycję i poprawność języka.
5. Powtórz błędne odpowiedzi z quizu i zapisz jedną wskazówkę: Mylenie głoski 'i' z funkcją zmiękczającą (litera 'i' może być tylko znakiem miękkości lub osobną głoską).

Wygeneruj własny test z notatek, PDF lub zdjęć · Zrób fiszki z materiału

Lekcje w tym dziale – testy i pytania

1. Hanna Zielińska, Mój kumpel
2. Adam Mickiewicz, Przyjaciele
3. Wojciech Cesarz, Sztuka programowania
4. Szkoła mówienia i pisania: Jak napisać opowiadanie twórcze z dialogiem?
5. Bliżej języka: Co już wiemy o głoskach, literach i sylabach?
6. Bliżej języka: Jak rozróżnić głoski miękkie i twarde?
7. Sara Pennypacker, Pax
8. Jak korzystać z encyklopedii?
9. Jody J. Little, Dziesiąty poziom
10. Barbara Kosmowska, Grzegorz Kasdepke, Wielki wybuch, czyli K kontra K
11. Współczesne sposoby komunikowania się
12. Szkoła mówienia i pisania: Jak napisać e-mail (list elektroniczny)?
13. Bliżej języka: Co już wiemy o czasowniku?
14. Bliżej języka: Kiedy stosować nieosobowe formy czasownika?
15. Bliżej języka: Co wyrażamy za pomocą trybów czasownika?
16. Ortografia dla każdego: Pisownia wyrazów z cząstką by
17. Wikipedia w pigułce. To, co warto wiedzieć o wolnej encyklopedii

Powiązane tematy

• Lektury klasa 5 2026/2027 – lista, testy i najważniejsze teksty
• Uwaga, uczucia! – test, polski kl. 5
• Język polski klasa 5 – testy, sprawdziany i powtórki

Struktura działu odpowiada układowi rozdziałów popularnych podręczników języka polskiego dla klasy 5 (seria „NOWE Słowa na start! 5” – tylko jako odniesienie do zakresu). Nazwy lekcji opisują zakres programu; treść, pytania i wyjaśnienia są autorskie. SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.