Budowa i czynności życiowe organizmów – test i sprawdzian, biologia klasa 5

Organizmy zbudowane są z komórek, a te – ze składników chemicznych (woda, białka, tłuszcze, cukry, sole mineralne). Komórka zwierzęca ma błonę komórkową, cytoplazmę i jądro komórkowe, ale nie ma ściany komórkowej ani chloroplastów. Rozwiąż test, a następnie sprawdź pojęcia i zastosowania, w których pojawiły się błędy.

Najważniejsze w 30 sekund

Organizmy zbudowane są z komórek, a te – ze składników chemicznych (woda, białka, tłuszcze, cukry, sole mineralne).
Komórka zwierzęca ma błonę komórkową, cytoplazmę i jądro komórkowe, ale nie ma ściany komórkowej ani chloroplastów.
Komórka roślinna dodatkowo ma ścianę komórkową, chloroplasty i dużą wakuolę.

Test: Budowa i czynności życiowe organizmów – 20 pytań

Który składnik buduje większość masy organizmu?
- A) Woda
- B) Złoto
- C) Tlen cząsteczkowy
- D) Azot atmosferyczny
Co NIE wchodzi w skład komórki zwierzęcej?
- A) Błona komórkowa
- B) Jądro komórkowe
- C) Ściana komórkowa
- D) Cytoplazma
Chloroplasty występują w komórkach:
- A) zwierzęcych
- B) roślinnych
- C) grzybów
- D) bakterii chorobotwórczych
Duża wakuola jest charakterystyczna dla komórki:
- A) zwierzęcej
- B) bakteryjnej
- C) roślinnej
- D) wirusa
Samożywność to inaczej:
- A) heterotrofizm
- B) autotrofizm
- C) pasożytnictwo
- D) fermentacja
Który organizm jest cudzożywny?
- A) sosna
- B) glon
- C) zając
- D) sinica
W procesie fotosyntezy rośliny wytwarzają:
- A) wodę i azot
- B) glukozę i tlen
- C) dwutlenek węgla i sole
- D) białka i tłuszcze wyłącznie
Fermentacja to przykład oddychania:
- A) tlenowego
- B) beztlenowego
- C) fotosyntetycznego
- D) mieszanego z fotosyntezą
Gdzie w komórce zachodzi oddychanie tlenowe?
- A) w jądrze
- B) w mitochondriach
- C) w chloroplastach
- D) w ścianie komórkowej
Który związek NIE jest podstawowym składnikiem chemicznym organizmów?
- A) białka
- B) tłuszcze
- C) cukry
- D) plastik
Błona komórkowa pełni funkcję:
- A) magazynowania wody
- B) oddzielania wnętrza komórki od otoczenia
- C) fotosyntezy
- D) przechowywania DNA
Grzyby odżywiają się:
- A) samożywnie
- B) cudzożywnie
- C) chemicznie tylko wodą
- D) nie odżywiają się
Sole mineralne w organizmie pełnią funkcję:
- A) wyłącznie energetyczną
- B) budulcową i regulacyjną
- C) wyłącznie ozdobną
- D) nie mają znaczenia
Który organizm wykonuje fotosyntezę?
- A) pies
- B) mucha
- C) sosna
- D) grzyb kapeluszowy
Cytoplazma to:
- A) wnętrze jądra komórkowego
- B) substancja wypełniająca komórkę poza jądrem
- C) błona otaczająca komórkę
- D) rodzaj tkanki
Produktem ubocznym fotosyntezy uwalnianym do atmosfery jest:
- A) dwutlenek węgla
- B) tlen
- C) azot
- D) metan
Który proces dostarcza energii komórce z pokarmu?
- A) fotosynteza
- B) oddychanie komórkowe
- C) transpiracja
- D) krystalizacja
Woda w organizmie pełni rolę:
- A) wyłącznie budulcową
- B) środowiska reakcji chemicznych i transportu substancji
- C) wyłącznie energetyczną
- D) nie ma znaczenia biologicznego
Który składnik jest głównym materiałem zapasowym magazynowanym w nasionach?
- A) tłuszcze i skrobia
- B) sole mineralne wyłącznie
- C) woda czysta
- D) chlorofil
Który z wymienionych NIE jest elementem budowy komórki roślinnej?
- A) ściana komórkowa
- B) chloroplast
- C) wakuola
- D) kość

Najważniejsze w 5 minut

Organizmy zbudowane są z komórek, a te – ze składników chemicznych (woda, białka, tłuszcze, cukry, sole mineralne).
Komórka zwierzęca ma błonę komórkową, cytoplazmę i jądro komórkowe, ale nie ma ściany komórkowej ani chloroplastów.
Komórka roślinna dodatkowo ma ścianę komórkową, chloroplasty i dużą wakuolę.
Samożywność (autotrofizm) to wytwarzanie pokarmu z substancji nieorganicznych, np. fotosynteza u roślin.
Cudzożywność (heterotrofizm) to pobieranie gotowych związków organicznych – tak odżywiają się zwierzęta i grzyby.

Co musisz umieć na sprawdzian

Wymienić podstawowe składniki chemiczne budujące organizmy.
Opisać budowę komórki zwierzęcej i roślinnej oraz wskazać różnice między nimi.
Wyjaśnić, na czym polega samożywność i cudzożywność.
Podać przykłady organizmów samożywnych i cudzożywnych.
Opisać sposoby oddychania organizmów (tlenowe i beztlenowe).
Wskazać funkcje wybranych elementów komórki (jądro, błona, chloroplast, wakuola).

Lekcje w tym dziale

Składniki chemiczne organizmów
Budowa komórki zwierzęcej
Komórka roślinna. Inne rodzaje komórek
Samożywność
Cudzożywność
Sposoby oddychania organizmów

Komórka zwierzęca a roślinna

Element	Komórka zwierzęca	Komórka roślinna
Ściana komórkowa	brak	obecna
Chloroplasty	brak	obecne
Wakuola	mała lub brak	duża, centralna
Jądro komórkowe	obecne	obecne

Sposoby odżywiania się organizmów

Samożywność – fotosynteza (rośliny) lub chemosynteza (niektóre bakterie)
Cudzożywność – odżywianie gotowym pokarmem organicznym (zwierzęta, grzyby, wiele bakterii)

Najczęstsze pułapki i błędy

Mylenie samożywności z cudzożywnością.
Twierdzenie, że komórka zwierzęca ma ścianę komórkową.
Mylenie chloroplastu z mitochondrium.
Zapominanie, że grzyby są cudzożywne, mimo że przypominają rośliny.
Mylenie oddychania komórkowego z wymianą gazową (oddychaniem płucnym).

Najczęstsze pytania na sprawdzianie

Z czego zbudowane są organizmy?

Z komórek, a te ze związków chemicznych: wody, białek, tłuszczów, cukrów i soli mineralnych.

Czym różni się komórka roślinna od zwierzęcej?

Roślinna ma dodatkowo ścianę komórkową, chloroplasty i dużą wakuolę.

Co to jest samożywność?

Zdolność do wytwarzania pokarmu z prostych substancji nieorganicznych, np. w procesie fotosyntezy.

Co to jest cudzożywność?

Odżywianie się gotowymi związkami organicznymi pobranymi z otoczenia lub innych organizmów.

Jakie organizmy są samożywne?

Rośliny, glony i niektóre bakterie (np. sinice).

Czym jest oddychanie tlenowe?

Procesem uwalniania energii z pokarmu przy udziale tlenu, zachodzącym w mitochondriach.

Czy oddychanie beztlenowe istnieje u organizmów?

Tak, np. u drożdży i niektórych bakterii – to fermentacja.

Do czego służy jądro komórkowe?

Przechowuje materiał genetyczny i kieruje czynnościami komórki.

Jaką funkcję pełni chloroplast?

Jest miejscem zachodzenia fotosyntezy u roślin.

Jak szybko powtórzyć dział?

Porównaj tabelę komórki roślinnej i zwierzęcej, przypomnij sobie różnicę między samożywnością a cudzożywnością i rozwiąż quiz.

Odpowiedzi i wyjaśnienia

Który składnik buduje większość masy organizmu? – Woda Woda stanowi największy udział masy większości organizmów.
Co NIE wchodzi w skład komórki zwierzęcej? – Ściana komórkowa Ściana komórkowa występuje u roślin, nie u zwierząt.
Chloroplasty występują w komórkach: – roślinnych Chloroplasty są miejscem fotosyntezy w komórkach roślinnych.
Duża wakuola jest charakterystyczna dla komórki: – roślinnej Centralna wakuola magazynuje wodę i substancje zapasowe u roślin.
Samożywność to inaczej: – autotrofizm Samożywność nazywana jest też autotrofizmem.
Który organizm jest cudzożywny? – zając Zające odżywiają się gotowym pokarmem roślinnym, są cudzożywne.
W procesie fotosyntezy rośliny wytwarzają: – glukozę i tlen Fotosynteza produkuje glukozę i uwalnia tlen.
Fermentacja to przykład oddychania: – beztlenowego Fermentacja zachodzi bez udziału tlenu.
Gdzie w komórce zachodzi oddychanie tlenowe? – w mitochondriach Mitochondria są "elektrowniami" komórki.
Który związek NIE jest podstawowym składnikiem chemicznym organizmów? – plastik Plastik nie jest naturalnym składnikiem organizmów.
Błona komórkowa pełni funkcję: – oddzielania wnętrza komórki od otoczenia Błona kontroluje wymianę substancji z otoczeniem.
Grzyby odżywiają się: – cudzożywnie Grzyby są cudzożywne, mimo że przypominają rośliny.
Sole mineralne w organizmie pełnią funkcję: – budulcową i regulacyjną Sole mineralne budują tkanki (np. kości) i regulują procesy życiowe.
Który organizm wykonuje fotosyntezę? – sosna Sosna jako roślina jest samożywna i wykonuje fotosyntezę.
Cytoplazma to: – substancja wypełniająca komórkę poza jądrem Cytoplazma wypełnia komórkę i zawiera organella.
Produktem ubocznym fotosyntezy uwalnianym do atmosfery jest: – tlen Rośliny uwalniają tlen podczas fotosyntezy.
Który proces dostarcza energii komórce z pokarmu? – oddychanie komórkowe Oddychanie komórkowe uwalnia energię zgromadzoną w pokarmie.
Woda w organizmie pełni rolę: – środowiska reakcji chemicznych i transportu substancji Woda jest środowiskiem reakcji i umożliwia transport substancji.
Który składnik jest głównym materiałem zapasowym magazynowanym w nasionach? – tłuszcze i skrobia Nasiona magazynują skrobię lub tłuszcze jako materiał zapasowy.
Który z wymienionych NIE jest elementem budowy komórki roślinnej? – kość Kość to tkanka zwierzęca, nie element komórki roślinnej.

FAQ – Budowa i czynności życiowe organizmów

Co obejmuje dział „Budowa i czynności życiowe organizmów”?

Skład chemiczny organizmów, budowę komórki zwierzęcej i roślinnej, samożywność, cudzożywność oraz sposoby oddychania.

Czym różni się komórka roślinna od zwierzęcej?

Roślinna ma ścianę komórkową, chloroplasty i dużą wakuolę, których nie ma komórka zwierzęca.

Co to jest samożywność?

Zdolność wytwarzania pokarmu z substancji nieorganicznych, np. w fotosyntezie.

Czy grzyby są samożywne?

Nie, grzyby są cudzożywne, mimo że czasem kojarzą się z roślinami.

Jakie są główne składniki chemiczne organizmów?

Woda, białka, tłuszcze, cukry i sole mineralne.

Czym jest fermentacja?

Formą oddychania beztlenowego, zachodzącą np. u drożdży.

Gdzie zachodzi oddychanie tlenowe w komórce?

W mitochondriach.

Jak szybko powtórzyć dział?

Porównaj budowę komórek w tabeli, przypomnij definicje samożywności i cudzożywności, zrób quiz.

Jak przygotować się do sprawdzianu?

Przypomnij bez notatek: Organizmy zbudowane są z komórek, a te – ze składników chemicznych (woda, białka, tłuszcze, cukry, sole mineralne).
Odtwórz na schemacie zagadnienie: Komórka zwierzęca ma błonę komórkową, cytoplazmę i jądro komórkowe, ale nie ma ściany komórkowej ani chloroplastów.
Odpowiedz i uzasadnij: Z czego zbudowane są organizmy?
Sprawdź na przykładzie regułę: Komórka roślinna dodatkowo ma ścianę komórkową, chloroplasty i dużą wakuolę.
Wróć do błędów w quizie; zwróć uwagę na: Mylenie samożywności z cudzożywnością. Powtórz najtrudniejsze pojęcia następnego dnia.

Wygeneruj własny test z notatek, PDF lub zdjęć · Zrób fiszki z materiału

Lekcje w tym dziale – testy i pytania

Powiązane tematy

Struktura działu odpowiada układowi rozdziałów popularnych podręczników biologii dla klasy 5 – tylko jako odniesienie do zakresu. Treść, pytania i wyjaśnienia są autorskie. SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.