Ludzie bezdomni – streszczenie, bohaterowie, plan wydarzeń i test
Najważniejsze w 30 sekund
- „Ludzie bezdomni” to powieść Stefana Żeromskiego z przełomu XIX i XX wieku o lekarzu Tomaszu Judymie.
- Judym, syn szewca, postanawia poświęcić się leczeniu biednych i walce z nędzą.
- W Cisach odkrywa, że staw przy uzdrowisku powoduje malarię we wsi, i za walkę o jego osuszenie zostaje zwolniony.
- Dla idei rezygnuje z miłości Joanny Podborskiej – symbolem jego rozterki jest rozdarta sosna.
Stefan Żeromski · Młoda Polska · Liceum, klasa 3 liceum
Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów
Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy chcą szybko powtórzyć „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego przed lekcją, sprawdzianem albo maturą. Znajdziesz tu krótkie i pełniejsze streszczenie, bohaterów, plan wydarzeń, motywy i najważniejsze fakty, a niżej test online z pytaniami i odpowiedziami.
Autor: Stefan Żeromski · Epoka: Młoda Polska (wydana na przełomie 1899 i 1900 r.) · Rodzaj: epika, powieść · Miejsca akcji: Paryż, Warszawa, uzdrowisko Cisy, Zagłębie Dąbrowskie
Szybkie streszczenie (na start)
Tomasz Judym, młody lekarz z biednej warszawskiej rodziny, wraca z praktyki w Paryżu. Tam poznał Joannę Podborską, guwernantkę, która później zostanie jego ukochaną. W Warszawie wygłasza u doktora Czernisza odczyt o konieczności leczenia biedoty, ale lekarze go wyśmiewają. Zostaje lekarzem w uzdrowisku Cisy. Odkrywa, że staw zasilany wodą z rzeki powoduje malarię w pobliskiej wsi, i domaga się jego osuszenia. Popada w konflikt z dyrekcją i zostaje zwolniony. Przenosi się do Zagłębia, by leczyć robotników. Tam poznaje inżyniera Korzeckiego, który wkrótce popełnia samobójstwo. Judym kocha Joannę, ale rezygnuje z rodziny, bo uważa, że osobiste szczęście przeszkodziłoby mu w pracy dla innych. Na końcu siedzi samotnie przy rozdartej sośnie.
Streszczenie – pełniejsza wersja
Paryż i Warszawa
W Luwrze Judym spotyka Joannę Podborską i jej podopieczne, siostry Orszeńskie, z babcią. Po powrocie do Warszawy odwiedza brata Wiktora, robotnika, i widzi nędzę dzielnic biedoty. Na czwartkowym zebraniu lekarzy u doktora Czernisza mówi o higienie i obowiązku leczenia ubogich, ale spotyka się z obojętnością. Prywatna praktyka mu nie idzie.
Cisy
Judym zostaje zastępcą dyrektora w uzdrowisku Cisy, prowadzonym przez doktora Węglichowskiego. Uzdrowisko jest pełne pozorów, a administrator Krzywosąd dba tylko o zysk. Judym odkrywa, że woda z rzeki spływająca przez staw zalewa wieś i wywołuje malarię. Domaga się zmian, kłóci się z Krzywosądem i w końcu zostaje zwolniony. Na kartach powieści pojawia się też pamiętnik Joanny, który pokazuje jej samotność, marzenia i potrzebę miłości.
Zagłębie
Judym podejmuje pracę lekarza w Zagłębiu Dąbrowskim. Zaprzyjaźnia się z inżynierem Korzeckim, inteligentnym, ale zrozpaczonym człowiekiem, który popełnia samobójstwo. Judym widzi ciężkie warunki pracy górników i dzieci.
Rozdarta sosna
Joanna przyjeżdża do niego z nadzieją na wspólne życie. Judym oświadcza, że nie może założyć rodziny ani mieć domu, dopóki istnieje nędza, z którą trzeba walczyć. Odrzuca miłość. Potem, samotny, siedzi przy sośnie rozdartej na dwie części – i płacze.
Bohaterowie
| Postać | Kim jest | Co trzeba wiedzieć |
|---|---|---|
| Tomasz Judym | lekarz, syn szewca | idealista, społecznik, rezygnuje ze szczęścia osobistego |
| Joanna Podborska | guwernantka | wrażliwa, samotna, pisze pamiętnik, kocha Judyma |
| Wiktor Judym | brat Tomasza | robotnik, wybiera emigrację |
| Doktor Czernisz | lekarz warszawski | gospodarz zebrania, na którym odrzucono pomysły Judyma |
| Doktor Węglichowski | dyrektor Cisów | dba o pozory, nie o chorych |
| Krzywosąd | administrator Cisów | chciwy przeciwnik Judyma |
| Korzecki | inżynier w Zagłębiu | intelektualista, cierpi, popełnia samobójstwo |
| Siostry Orszeńskie | podopieczne Joanny | Natalia i Wanda, z bogatej rodziny |
Plan wydarzeń
- Spotkanie Judyma z Joanną w Luwrze w Paryżu.
- Powrót do Warszawy i odwiedziny w biednej dzielnicy.
- Odczyt u doktora Czernisza i jego odrzucenie.
- Praca w uzdrowisku Cisy.
- Odkrycie, że staw wywołuje malarię we wsi.
- Konflikt z Krzywosądem i zwolnienie z Cisów.
- Pamiętnik Joanny.
- Wyjazd do Zagłębia i praca wśród robotników.
- Przyjaźń z Korzeckim i jego samobójstwo.
- Rozmowa z Joanną i odrzucenie jej miłości.
- Judym samotnie przy rozdartej sośnie.
Motywy i problematyka
- Lekarz-społecznik – praca dla innych jako obowiązek inteligenta.
- Bezdomność – nie tylko brak domu, ale wyobcowanie i wybór samotności dla idei.
- Nędza i niesprawiedliwość społeczna – dzielnice biedoty, wieś w Cisach, Zagłębie.
- Samotność – Judym, Joanna, Korzecki; zob. motyw samotności.
- Konflikt jednostki ze światem – idealista wobec obojętnych lekarzy i administracji; zob. konflikt jednostki ze światem.
- Cierpienie – świadomie wybrane przez Judyma; zob. motyw cierpienia.
- Miłość a obowiązek – Judym poświęca miłość dla misji; zob. motyw miłości.
Co trzeba zapamiętać na sprawdzian i maturę
- Judym pochodzi z biednej rodziny szewca i jest „dłużnikiem” swojej warstwy społecznej.
- W Cisach przyczyną malarii jest staw; Judym zostaje zwolniony za walkę o zmiany.
- Rozdarta sosna symbolizuje wewnętrzne rozdarcie Judyma między szczęściem osobistym a obowiązkiem.
- Pamiętnik Joanny to fragment pisany w pierwszej osobie – inny sposób narracji.
- Zakończenie jest otwarte: nie wiadomo, czy wybór Judyma był słuszny.
- Powieść łączy realizm z impresjonizmem i symbolizmem, typowymi dla Młodej Polski.
Powiązane lektury
- Przedwiośnie – streszczenie i test – inna powieść Żeromskiego
- Moralność pani Dulskiej – streszczenie i test
- Wesele – streszczenie i test
- Lalka – bohaterowie i test – inny bohater rozdarty między miłością a ideą
- Wszystkie powtórki z klasy 3 liceum
Test z lektury „Ludzie bezdomni” – quiz online
Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.
Kto napisał „Ludzi bezdomnych”?
- A) Bolesław Prus
- B) Stefan Żeromski
- C) Władysław Reymont
- D) Stanisław Wyspiański
Kim z zawodu jest Tomasz Judym?
- A) Inżynierem
- B) Nauczycielem
- C) Lekarzem
- D) Szewcem
Gdzie Judym poznaje Joannę?
- A) W Luwrze w Paryżu
- B) W Cisach
- C) W Zagłębiu
- D) W Krakowie
Jak lekarze przyjmują odczyt Judyma u doktora Czernisza?
- A) Z entuzjazmem
- B) Wybierają go na prezesa
- C) Proponują mu wyjazd za granicę
- D) Z obojętnością i drwiną
W jakim uzdrowisku pracuje Judym?
- A) W Nałęczowie
- B) W Cisach
- C) W Zakopanem
- D) W Krynicy
Co według Judyma powoduje malarię w pobliskiej wsi?
- A) Staw zasilany wodą z rzeki
- B) Brud w szpitalu
- C) Złe jedzenie
- D) Komary z bagien za lasem
Dlaczego Judym traci pracę w Cisach?
- A) Za romans z kuracjuszką
- B) Za kradzież
- C) Za konflikt z dyrekcją o staw
- D) Bo sam rezygnuje dla Joanny
Dokąd Judym wyjeżdża po Cisach?
- A) Do Paryża
- B) Do Ameryki
- C) Do Wiednia
- D) Do Zagłębia Dąbrowskiego
Co dzieje się z inżynierem Korzeckim?
- A) Popełnia samobójstwo
- B) Żeni się z Joanną
- C) Zostaje dyrektorem Cisów
- D) Wyjeżdża do Paryża
Jak Judym odpowiada na miłość Joanny?
- A) Żeni się z nią
- B) Odrzuca ją, by poświęcić się pracy dla biednych
- C) Wyjeżdża z nią za granicę
- D) Proponuje jej pracę w szpitalu
Co symbolizuje rozdarta sosna z zakończenia?
- A) Klęskę powstania
- B) Siłę przyrody
- C) Wewnętrzne rozdarcie Judyma
- D) Śmierć Korzeckiego
Kim jest Joanna Podborska?
- A) Siostrą Judyma
- B) Lekarką
- C) Żoną Korzeckiego
- D) Guwernantką
Z jakiej rodziny pochodzi Judym?
- A) Z biednej rodziny szewca
- B) Z rodziny arystokratów
- C) Z rodziny lekarzy
- D) Z rodziny ziemiańskiej
Do której epoki należy powieść?
- A) Pozytywizmu
- B) Młodej Polski
- C) Romantyzmu
- D) Dwudziestolecia
Kim jest Krzywosąd?
- A) Bratem Judyma
- B) Pacjentem
- C) Administratorem Cisów i przeciwnikiem Judyma
- D) Ojcem Joanny
Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.
Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek
„Ludzie bezdomni” – 25 pytań z odpowiedziami
- Kto napisał „Ludzi bezdomnych”? – B) Stefan Żeromski Powieść Stefana Żeromskiego ukazała się na przełomie 1899 i 1900 roku.
- Kim z zawodu jest Tomasz Judym? – C) Lekarzem Judym jest lekarzem, synem szewca.
- Gdzie Judym poznaje Joannę? – A) W Luwrze w Paryżu Spotykają się w muzeum, gdy Joanna jest z siostrami Orszeńskimi.
- Jak lekarze przyjmują odczyt Judyma u doktora Czernisza? – D) Z obojętnością i drwiną Postulat leczenia biedoty nie interesuje bogatych lekarzy.
- W jakim uzdrowisku pracuje Judym? – B) W Cisach Cisy to fikcyjne uzdrowisko prowadzone przez doktora Węglichowskiego.
- Co według Judyma powoduje malarię w pobliskiej wsi? – A) Staw zasilany wodą z rzeki Woda ze stawu zalewa wieś; Judym żąda zmian.
- Dlaczego Judym traci pracę w Cisach? – C) Za konflikt z dyrekcją o staw Spór z administratorem Krzywosądem kończy się zwolnieniem.
- Dokąd Judym wyjeżdża po Cisach? – D) Do Zagłębia Dąbrowskiego Leczy tam robotników przemysłowych.
- Co dzieje się z inżynierem Korzeckim? – A) Popełnia samobójstwo Korzecki to zrozpaczony intelektualista; jego śmierć wstrząsa Judymem.
- Jak Judym odpowiada na miłość Joanny? – B) Odrzuca ją, by poświęcić się pracy dla biednych Uważa, że nie ma prawa do domu i szczęścia, dopóki trwa nędza.
- Co symbolizuje rozdarta sosna z zakończenia? – C) Wewnętrzne rozdarcie Judyma Judym jest rozdarty między osobistym szczęściem a obowiązkiem.
- Kim jest Joanna Podborska? – D) Guwernantką Joanna uczy siostry Orszeńskie; jej pamiętnik to ważna część powieści.
- Z jakiej rodziny pochodzi Judym? – A) Z biednej rodziny szewca Dlatego czuje się zobowiązany wobec ubogich.
- Do której epoki należy powieść? – B) Młodej Polski Utwór powstał na przełomie wieków, w okresie Młodej Polski.
- Kim jest Krzywosąd? – C) Administratorem Cisów i przeciwnikiem Judyma Krzywosąd dba o zyski, a nie o zdrowie ludzi.
- Co oznacza tytułowa „bezdomność”? – D) Także wyobcowanie i świadome wyrzeczenie się domu dla idei Bezdomni są Judym, Joanna, Korzecki i Wiktor – każdy na swój sposób.
- Czym wyróżnia się fragment „Z pamiętnika Joanny”? – A) Narracją pierwszoosobową, która odsłania wnętrze bohaterki Żeromski łączy narrację trzecioosobową z intymnym zapisem Joanny.
- Dlaczego zakończenie powieści jest otwarte? – C) Bo nie wiadomo, czy wybór Judyma przyniesie dobro i czy był słuszny Czytelnik sam ocenia sens poświęcenia bohatera.
- Z którą ideą pozytywizmu łączy się postawa Judyma? – B) Z pracą u podstaw na rzecz najuboższych Judym realizuje ideę pracy dla innych, choć powieść pokazuje jej dramatyczną cenę.
- Jakie cechy stylu Młodej Polski widać w powieści? – D) Impresjonistyczne opisy i symbolika Nastrojowe opisy i symbole (sosna) łączą się z realizmem.
- Kim jest Wiktor Judym? – B) Bratem Tomasza, robotnikiem Los Wiktora pokazuje twarde warunki życia robotników.
- Czyją guwernantką jest Joanna Podborska? – C) Wnuczek pani Niewadzkiej – Natalii i Wandy Orszeńskich Praca guwernantki daje Joannie utrzymanie, ale i poczucie zależności.
- Jak Judym nazywa swoje zobowiązanie wobec biedoty, z której wyszedł? – A) „Dług przeklęty” Poczucie długu wobec swojej klasy każe mu zrezygnować ze szczęścia osobistego.
- W jakim mieście Zagłębia Judym zaczyna pracę po Cisach? – D) W Sosnowcu Tam spotyka Korzeckiego i widzi przemysłową nędzę.
- Dokąd emigruje Wiktor Judym z rodziną? – B) Do Szwajcarii Wyjazd za pracą pokazuje brak perspektyw dla robotników w kraju.
Pytania trudniejsze (otwarte)
Dlaczego Judym rezygnuje z miłości Joanny?
Przykładowa odpowiedź: Judym uważa, że jako syn biedaków ma dług wobec swojej warstwy. Rodzina i dom odciągnęłyby go od pracy dla ubogich, dlatego wybiera samotność i obowiązek.
Kryteria: pochodzenie; poczucie obowiązku; wybór.
Jak przedstawione jest środowisko lekarzy?
Przykładowa odpowiedź: Lekarze w Warszawie i w Cisach dbają o pieniądze, prestiż i pozory. Wyśmiewają postulaty Judyma i nie chcą leczyć biednych.
Kryteria: zebranie u Czernisza; Cisy; ocena.
Co symbolizuje rozdarta sosna?
Przykładowa odpowiedź: Sosna rozdarta na dwie części to obraz rozdarcia Judyma między osobistym szczęściem a misją społeczną. Pęknięcie jest bolesne, ale drzewo wciąż żyje.
Kryteria: opis symbolu; rozdarcie; sens.
Kto w powieści jest „bezdomny” i dlaczego?
Przykładowa odpowiedź: Judym rezygnuje z domu dla idei, Joanna jest samotną guwernantką bez rodziny, Korzecki nie odnajduje sensu życia, a Wiktor emigruje. Bezdomność to brak oparcia i miejsca w świecie.
Kryteria: przynajmniej trzy postacie; uzasadnienie; wniosek.
Oceń postawę Judyma.
Przykładowa odpowiedź: Judym zasługuje na podziw za bezinteresowność i odwagę w walce z niesprawiedliwością. Jego wybór jest jednak skrajny – krzywdzi Joannę i siebie, a samotna praca nie zmienia systemu.
Kryteria: zalety; wątpliwości; własne stanowisko.
Najważniejsze w 5 minut
Bohaterowie
- Tomasz Judym – lekarz-społecznik
- Joanna Podborska
- Korzecki
- Krzywosąd, Węglichowski, Czernisz
Najważniejsze wydarzenia
- Odczyt u Czernisza
- Spór o staw w Cisach
- Praca w Zagłębiu
- Rozdarta sosna
Motywy
- obowiązek
- bezdomność
- nędza
- samotność
Problematyka
- Szczęście czy misja?
- Odpowiedzialność inteligenta
- Niesprawiedliwość społeczna
5 najczęstszych pomyłek
- Uznanie Judyma za inżyniera – inżynierem jest Korzecki, Judym to lekarz.
- Twierdzenie, że Judym żeni się z Joanną – odrzuca jej miłość.
- Rozumienie bezdomności tylko dosłownie – chodzi też o wyobcowanie i wybór samotności.
- Mylenie Cisów z Zagłębiem – Cisy to uzdrowisko, Zagłębie to okręg przemysłowy.
- Przypisywanie powieści Prusowi – autorem jest Żeromski.
Powiązane lektury i powtórki
Najczęściej zadawane pytania
O czym są „Ludzie bezdomni”?
O lekarzu Tomaszu Judymie, który chce leczyć najbiedniejszych i walczyć z nędzą. Spotyka obojętność środowiska, traci pracę w Cisach i dla swojej misji rezygnuje z miłości Joanny.
Jak kończą się „Ludzie bezdomni”?
Judym odrzuca miłość Joanny, bo chce poświęcić się pracy dla ubogich. Samotny siedzi przy rozdartej sośnie i płacze. Zakończenie jest otwarte.
Co symbolizuje rozdarta sosna?
Wewnętrzne rozdarcie Judyma między szczęściem osobistym a obowiązkiem wobec biednych.
Kim jest Joanna Podborska?
Guwernantką, którą Judym poznaje w Paryżu. Jest wrażliwa i samotna, prowadzi pamiętnik i kocha Judyma, który ostatecznie ją odrzuca.
Dlaczego Judyma zwolniono z Cisów?
Bo domagał się osuszenia stawu, który powodował malarię we wsi, i wszedł w ostry konflikt z administratorem Krzywosądem.
Chcesz zapamiętać lekturę szybciej? Zrób fiszki z własnych notatek
Wrzuć notatki z lekcji, zdjęcie zeszytu albo PDF, a SpytajMnie zrobi z nich fiszki. Oznaczysz karty, których jeszcze nie umiesz, i wrócisz do nich na powtórce.
Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki
Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki
Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin
Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.
Powtórz lekturę w formie testu →