Moralność pani Dulskiej – streszczenie, bohaterowie, plan wydarzeń i test
Najważniejsze w 30 sekund
- „Moralność pani Dulskiej” to tragifarsa kołtuńska Gabrieli Zapolskiej z 1906 roku w trzech aktach.
- Aniela Dulska dba o pozory i opinię, a w domu jest skąpa, despotyczna i obłudna.
- Gdy syn Zbyszko uwodzi służącą Hankę, a ona zachodzi w ciążę, rodzina „załatwia” sprawę pieniędzmi i odprawia dziewczynę.
- Od nazwiska bohaterki pochodzi słowo „dulszczyzna” – mieszczańska hipokryzja i dbanie tylko o pozory.
Gabriela Zapolska · Młoda Polska · Liceum, klasa 3 liceum
Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów
Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy chcą szybko powtórzyć „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej przed lekcją, sprawdzianem albo maturą. Znajdziesz tu krótkie i pełniejsze streszczenie, bohaterów, plan wydarzeń, motywy i najważniejsze fakty, a niżej test online z pytaniami i odpowiedziami.
Autorka: Gabriela Zapolska · Epoka: Młoda Polska (1906) · Rodzaj: dramat, tragifarsa kołtuńska w 3 aktach · Miejsce akcji: mieszczańska kamienica Dulskich w mieście
Szybkie streszczenie (na start)
Aniela Dulska, właścicielka kamienicy, rządzi domem twardą ręką. Mąż Felicjan milczy i jej się podporządkowuje, a córki, Hesia i Mela, są zupełnie różne – Hesia jest sprytna i cyniczna, Mela wrażliwa. Syn Zbyszko buntuje się przeciw matce, ale sam żyje bez celu. Dulska, chcąc zatrzymać go w domu, przymyka oczy na jego romans ze służącą Hanką. Gdy Hanka zachodzi w ciążę, Zbyszko oświadcza, że się z nią ożeni. Kuzynka Juliasiewiczowa „rozwiązuje” sprawę pieniędzmi: Hanka przyjmuje odprawę i odchodzi, a Zbyszko wraca do dawnego życia. Pozory zostają zachowane.
Streszczenie – pełniejsza wersja
Akt I – dom Dulskich
Rano Dulska budzi domowników, kłóci się, oszczędza na wszystkim i pilnuje porządku. Dowiaduje się, że jedna z lokatorek próbowała odebrać sobie życie, i chce ją wyrzucić, bo „skandal” może zaszkodzić opinii kamienicy. Zbyszko wraca nad ranem i kłóci się z matką. Dulska z kuzynką Juliasiewiczową dochodzi do wniosku, że romans syna ze służącą Hanką zatrzyma go w domu i ochroni przed „gorszymi” kobietami.
Akt II – romans i ciąża
Zbyszko zbliża się do Hanki. Dulska wie o wszystkim i to akceptuje. Mela, jedyna życzliwa Hance osoba, cierpi z powodu kłótni w domu. Lokatorka, którą Dulska chce wyrzucić, przychodzi prosić o litość, a Mela się za nią wstawia. Wkrótce okazuje się, że Hanka jest w ciąży.
Akt III – „załatwienie” sprawy
Zbyszko na złość matce zapowiada ślub z Hanką. Dulska jest przerażona perspektywą skandalu. Juliasiewiczowa negocjuje z Hanką i jej krewnymi odszkodowanie. Hanka przyjmuje pieniądze, ale przed odejściem mówi Dulskiej gorzką prawdę o jej domu. Zbyszko szybko rezygnuje z buntu. Mela płacze, a Dulska z ulgą wraca do codziennego porządku. Zbyszko mówi, że z domu, w którym wszystko się ukrywa, trudno się wyrwać.
Bohaterowie
| Postać | Kim jest | Co trzeba wiedzieć |
|---|---|---|
| Aniela Dulska | właścicielka kamienicy | skąpa, despotyczna, obłudna; liczy się dla niej opinia |
| Felicjan Dulski | mąż | całkowicie podporządkowany, milczący |
| Zbyszko | syn | buntuje się słowami, ale ostatecznie się poddaje |
| Hesia | młodsza córka | sprytna, cyniczna – „przyszła Dulska” |
| Mela | starsza córka | wrażliwa, chorowita, współczuje Hance |
| Hanka | służąca | wykorzystana przez Zbyszka, odchodzi z odprawą |
| Juliasiewiczowa | kuzynka Dulskiej | nowoczesna, ale równie wyrachowana, „załatwia” sprawę |
| Lokatorka | mieszkanka kamienicy | ofiara bezduszności Dulskiej |
| Tadrachowa | praczka, ciotka Hanki | negocjuje odszkodowanie |
Plan wydarzeń
- Poranek w domu Dulskich i kłótnie.
- Wiadomość o próbie samobójczej lokatorki.
- Dulska postanawia ją wyrzucić z kamienicy.
- Zbyszko wraca nad ranem i buntuje się przeciw matce.
- Rozmowa Dulskiej z Juliasiewiczową o romansie syna z Hanką.
- Zbyszko zbliża się do Hanki za cichą zgodą matki.
- Mela wstawia się za lokatorką.
- Wiadomość o ciąży Hanki.
- Zbyszko zapowiada ślub ze służącą.
- Juliasiewiczowa negocjuje odprawę z Hanką i jej ciotką.
- Hanka przyjmuje pieniądze i mówi prawdę o domu Dulskich.
- Zbyszko rezygnuje z buntu.
- Powrót do codziennego porządku.
Motywy i problematyka
- Hipokryzja (dulszczyzna) – moralność na pokaz, a w domu skąpstwo i bezduszność.
- Pozory i opinia – najważniejsze jest, co powiedzą ludzie; brudy pierze się w domu.
- Bunt młodego pokolenia – Zbyszko buntuje się, ale nie potrafi wyrwać się z mieszczańskiego świata; zob. motyw buntu.
- Rodzina – dom jako miejsce przemocy psychicznej i kłamstwa.
- Krzywda kobiety z niższej warstwy – Hanka jako ofiara układu społecznego.
- Pieniądz – nim „załatwia się” każdą sprawę, nawet ludzką krzywdę.
Co trzeba zapamiętać na sprawdzian i maturę
- Gatunek: tragifarsa kołtuńska – połączenie tragedii i farsy; „kołtun” to symbol ciasnego mieszczaństwa.
- Dulszczyzna – postawa moralnej hipokryzji, dbania wyłącznie o pozory.
- Dulska akceptuje romans syna, a potem płaci za ukrycie jego skutków.
- Hesia zapowiada kolejne pokolenie Dulskich, Mela jest jedyną wrażliwą osobą w domu.
- Kompozycja klamrowa: dramat zaczyna się i kończy codziennym porządkiem domu – nic się nie zmienia.
- Zapolska była też aktorką i reprezentantką naturalizmu w teatrze.
Powiązane lektury
- Wesele – streszczenie i test – inny dramat Młodej Polski
- Ludzie bezdomni – streszczenie i test
- Tango – streszczenie i test – bunt w rodzinie w XX wieku
- Młoda Polska – cechy epoki
- Wszystkie powtórki z klasy 3 liceum
Test z lektury „Moralność pani Dulskiej” – quiz online
Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.
Kto napisał „Moralność pani Dulskiej”?
- A) Eliza Orzeszkowa
- B) Maria Konopnicka
- C) Gabriela Zapolska
- D) Zofia Nałkowska
Jak autorka określiła gatunek utworu?
- A) Tragifarsa kołtuńska
- B) Komedia romantyczna
- C) Tragedia antyczna
- D) Dramat historyczny
Czego najbardziej boi się Dulska?
- A) Biedy
- B) Wojny
- C) Choroby
- D) Skandalu i utraty dobrej opinii
Jaki jest Felicjan Dulski?
- A) Despotyczny i głośny
- B) Milczący i całkowicie podporządkowany żonie
- C) Bogaty kupiec, który rządzi domem
- D) Buntownik
Z kim romansuje Zbyszko?
- A) Ze służącą Hanką
- B) Z Juliasiewiczową
- C) Z lokatorką
- D) Z Melą
Dlaczego Dulska akceptuje romans syna?
- A) Bo kocha Hankę
- B) Bo chce wnuka
- C) Bo liczy, że zatrzyma go to w domu
- D) Bo nie wie o nim
Co Zbyszko zapowiada, gdy Hanka zachodzi w ciążę?
- A) Wyjazd za granicę
- B) Ślub z Hanką
- C) Że zostanie księdzem
- D) Zerwanie z rodziną na zawsze
Kto „załatwia” sprawę z Hanką?
- A) Felicjan
- B) Mela
- C) Hesia
- D) Juliasiewiczowa
Jak kończy się sprawa Hanki?
- A) Hanka przyjmuje pieniądze i odchodzi
- B) Hanka wychodzi za Zbyszka
- C) Hanka zostaje w domu jako niania
- D) Hanka odbiera sobie życie
Która córka współczuje Hance i lokatorce?
- A) Hesia
- B) Mela
- C) Obie
- D) Żadna
Jaka jest Hesia?
- A) Wrażliwa i smutna
- B) Pobożna
- C) Sprytna, cyniczna – podobna do matki
- D) Zakochana w Zbyszku
Dlaczego Dulska chce wyrzucić lokatorkę?
- A) Bo nie płaci czynszu
- B) Bo hałasuje
- C) Bo jest jej krewną
- D) Bo jej próba samobójcza to „skandal” dla kamienicy
Co oznacza słowo „dulszczyzna”?
- A) Mieszczańską hipokryzję i dbanie wyłącznie o pozory
- B) Gościnność
- C) Pracowitość
- D) Pobożność
Ile aktów ma dramat?
- A) Pięć
- B) Trzy
- C) Dwa
- D) Cztery
Do której epoki należy utwór?
- A) Pozytywizmu
- B) Romantyzmu
- C) Młodej Polski
- D) Dwudziestolecia międzywojennego
Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.
Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek
„Moralność pani Dulskiej” – 25 pytań z odpowiedziami
- Kto napisał „Moralność pani Dulskiej”? – C) Gabriela Zapolska Dramat Gabrieli Zapolskiej powstał w 1906 roku.
- Jak autorka określiła gatunek utworu? – A) Tragifarsa kołtuńska Połączenie tragedii i farsy ośmiesza ciasne, „kołtuńskie” mieszczaństwo.
- Czego najbardziej boi się Dulska? – D) Skandalu i utraty dobrej opinii Dla niej liczy się przede wszystkim, co powiedzą ludzie.
- Jaki jest Felicjan Dulski? – B) Milczący i całkowicie podporządkowany żonie Felicjan prawie się nie odzywa i spełnia polecenia żony.
- Z kim romansuje Zbyszko? – A) Ze służącą Hanką Dulska wie o romansie i początkowo go akceptuje.
- Dlaczego Dulska akceptuje romans syna? – C) Bo liczy, że zatrzyma go to w domu Uważa, że to tańsze i bezpieczniejsze niż nocne wyjścia syna.
- Co Zbyszko zapowiada, gdy Hanka zachodzi w ciążę? – B) Ślub z Hanką Robi to głównie na złość matce i szybko się wycofuje.
- Kto „załatwia” sprawę z Hanką? – D) Juliasiewiczowa Kuzynka negocjuje pieniężną odprawę dla służącej.
- Jak kończy się sprawa Hanki? – A) Hanka przyjmuje pieniądze i odchodzi Pozory zostają zachowane, a krzywda „opłacona”.
- Która córka współczuje Hance i lokatorce? – B) Mela Mela jest wrażliwa i chorowita, cierpi z powodu domowej atmosfery.
- Jaka jest Hesia? – C) Sprytna, cyniczna – podobna do matki Hesia to zapowiedź kolejnego pokolenia Dulskich.
- Dlaczego Dulska chce wyrzucić lokatorkę? – D) Bo jej próba samobójcza to „skandal” dla kamienicy Dulska nie współczuje, liczy się dla niej opinia domu.
- Co oznacza słowo „dulszczyzna”? – A) Mieszczańską hipokryzję i dbanie wyłącznie o pozory Nazwisko bohaterki stało się nazwą postawy.
- Ile aktów ma dramat? – B) Trzy „Moralność pani Dulskiej” to dramat w trzech aktach.
- Do której epoki należy utwór? – C) Młodej Polski Dramat z 1906 roku powstał w okresie Młodej Polski.
- Jaki sens ma kompozycja klamrowa dramatu? – A) Pokazuje, że w domu Dulskich nic się nie zmienia Początek i koniec to ta sama codzienność – bunt i krzywda niczego nie zmieniają.
- Jak można ocenić bunt Zbyszka? – D) Jako bunt słowny, który kończy się kapitulacją wobec matki Zbyszko krytykuje dulszczyznę, ale sam z niej korzysta i się jej poddaje.
- Dlaczego postać Juliasiewiczowej jest ważna? – B) Bo pokazuje, że „nowoczesność” bywa równie wyrachowana jak dulszczyzna Kuzynka pozuje na postępową, ale w praktyce zachowuje się jak Dulska.
- Co oznacza określenie „kołtuńska” w podtytule? – C) Ciasna, zacofana i obłudna mentalność mieszczańska „Kołtun” był symbolem ciasnoty umysłowej i moralnej.
- Co pokazuje los Hanki? – C) Że kobieta z niższej warstwy była bezbronna wobec układu społecznego Hanka zostaje wykorzystana i spłacona, a winny nie ponosi konsekwencji.
- Jakie słowa wypowiada milczący Felicjan Dulski, wychodząc? – A) „A niech was wszyscy diabli wezmą!” Jedyne wyraźne słowa Dulskiego pokazują jego bezsilność i zmęczenie domem.
- Kim jest Tadrachowa? – D) Ciotką Hanki, która targuje się o pieniądze Tadrachowa traktuje krzywdę Hanki jak okazję do zarobku.
- Jaką zasadę powtarza Dulska? – C) „Brudy pierze się w domu” Liczy się pozór przyzwoitości, a nie moralność – to sedno dulszczyzny.
- Czym jest tragifarsa? – A) Połączeniem tragedii i farsy – śmieszne sytuacje mają gorzki sens Postacie śmieszą, ale los Hanki i Meli jest przykry.
- Jaki stosunek do pieniędzy ma Dulska? – C) Skąpy – liczy każdy grosz Skąpstwo łączy się u niej z hipokryzją: pieniądz i opinia liczą się bardziej niż ludzie.
Pytania trudniejsze (otwarte)
Na czym polega moralność pani Dulskiej?
Przykładowa odpowiedź: To moralność na pokaz: Dulska dba o opinię, ale w domu jest skąpa i bezduszna. Akceptuje romans syna ze służącą, a gdy pojawia się problem, opłaca ofiarę, byle uniknąć skandalu.
Kryteria: pozory; przykład z dramatu; wniosek.
Dlaczego tytuł jest ironiczny?
Przykładowa odpowiedź: Słowo „moralność” sugeruje zasady etyczne, a Dulska kieruje się wyłącznie interesem i opinią. Tytuł demaskuje jej obłudę.
Kryteria: znaczenie słowa; postawa Dulskiej; ironia.
Porównaj Melę i Hesię.
Przykładowa odpowiedź: Mela jest wrażliwa, współczuje Hance i lokatorce, cierpi w domu. Hesia jest cyniczna i przebiegła, naśladuje matkę. Hesia zapowiada przyszłość dulszczyzny.
Kryteria: Mela; Hesia; wniosek.
Czy Zbyszko jest pozytywnym bohaterem?
Przykładowa odpowiedź: Raczej nie. Krytykuje matkę i obłudę, ale wykorzystuje Hankę, a potem szybko rezygnuje ze ślubu. Jego bunt jest powierzchowny.
Kryteria: krytyka matki; postępowanie wobec Hanki; ocena.
Dlaczego „dulszczyzna” jest wciąż aktualnym pojęciem?
Przykładowa odpowiedź: Opisuje postawę, w której liczy się wizerunek, a nie prawda i dobro – ukrywanie problemów, by „nikt się nie dowiedział”. Takie zachowania można spotkać także dziś.
Kryteria: definicja; mechanizm; współczesny przykład.
Najważniejsze w 5 minut
Bohaterowie
- Aniela Dulska
- Zbyszko
- Hanka
- Mela, Hesia, Felicjan, Juliasiewiczowa
Najważniejsze wydarzenia
- Sprawa lokatorki
- Romans Zbyszka z Hanką
- Ciąża Hanki
- Odprawa i powrót do porządku
Motywy
- hipokryzja
- pozory
- bunt
- pieniądz
Problematyka
- Dulszczyzna
- Krzywda służącej
- Rodzina bez prawdy
5 najczęstszych pomyłek
- Mylenie Meli z Hesią – to Mela współczuje Hance, Hesia jest cyniczna.
- Twierdzenie, że Zbyszko żeni się z Hanką – tylko to zapowiada.
- Uznanie Juliasiewiczowej za matkę Hanki – to kuzynka Dulskiej.
- Rozumienie tytułu dosłownie – „moralność” jest tu ironiczna.
- Zaliczanie utworu do pozytywizmu – to dramat Młodej Polski z 1906 roku.
Powiązane lektury i powtórki
Najczęściej zadawane pytania
O czym jest „Moralność pani Dulskiej”?
O mieszczańskiej rodzinie, w której liczą się tylko pozory. Dulska akceptuje romans syna ze służącą Hanką, a gdy dziewczyna zachodzi w ciążę, rodzina spłaca ją i odprawia, by uniknąć skandalu.
Jak kończy się „Moralność pani Dulskiej”?
Hanka przyjmuje pieniądze i odchodzi, Zbyszko rezygnuje ze ślubu, a w domu Dulskich wszystko wraca do dawnego porządku.
Co to jest dulszczyzna?
Postawa obłudy i dbania wyłącznie o pozory: ukrywanie problemów, by zachować dobrą opinię, przy jednoczesnej bezduszności wobec ludzi.
Kim jest Hanka?
Służącą w domu Dulskich. Zbyszko ją uwodzi, a gdy zachodzi w ciążę, rodzina wypłaca jej odprawę i ją zwalnia.
Co oznacza tragifarsa kołtuńska?
Gatunek łączący tragedię i farsę, który ośmiesza ciasną, obłudną mentalność mieszczańską – „kołtuństwo”.
Chcesz zapamiętać lekturę szybciej? Zrób fiszki z własnych notatek
Wrzuć notatki z lekcji, zdjęcie zeszytu albo PDF, a SpytajMnie zrobi z nich fiszki. Oznaczysz karty, których jeszcze nie umiesz, i wrócisz do nich na powtórce.
Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki
Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki
Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin
Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.
Powtórz lekturę w formie testu →