Części zdania klasa 6 – wszystko, co trzeba umieć
Najważniejsze w 30 sekund
- W klasie 6 uczysz się rozpoznawać pięć podstawowych części zdania: podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik.
- Zacznij od orzeczenia, potem znajdź podmiot pytaniem kto? co?, a na końcu pozostałe określenia.
- Część mowy to rodzaj wyrazu, a część zdania to funkcja, jaką pełni w zdaniu.
- Regularne krótkie ćwiczenia na pełnych zdaniach są skuteczniejsze niż wkuwanie definicji.
W klasie 6 części zdania pojawiają się już nie tylko jako definicje.
Uczeń powinien potrafić znaleźć je w zdaniu, nazwać ich funkcję i przeprowadzić prosty rozbiór składniowy.
Najważniejsze są: podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik.
Podmiot – klasa 6
Podmiot wskazuje, kto lub co wykonuje czynność.
Kuba gra w piłkę.
Kto gra? Kuba.
Orzeczenie – klasa 6
Orzeczenie informuje o czynności lub stanie.
Kuba gra w piłkę.
Co robi Kuba? gra.
Przydawka
Przydawka określa rzeczownik.
Nowy rower stoi przed domem.
Jaki rower? nowy.
Dopełnienie
Dopełnienie uzupełnia znaczenie czasownika.
Ola czyta książkę.
Co czyta? książkę.
Okolicznik
Okolicznik informuje o okolicznościach czynności. Może odpowiadać m.in. na pytania: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co?
Jutro pojedziemy do Warszawy.
- jutro – okolicznik czasu
- do Warszawy – okolicznik miejsca
W klasie 6 najważniejsza jest praktyka: uczeń powinien umieć rozpoznać funkcję wyrazu w konkretnym zdaniu, a nie tylko znać definicję.
Jak zrobić rozbiór zdania w klasie 6?
Mały chłopiec szybko przeczytał ciekawą książkę.
Krok 1. Orzeczenie
Co zrobił? przeczytał.
Krok 2. Podmiot
Kto przeczytał? chłopiec.
Krok 3. Pozostałe części zdania
- mały – przydawka
- książkę – dopełnienie
- ciekawą – przydawka
- szybko – okolicznik sposobu
Części zdania klasa 6 – ćwiczenia
- Wysoka dziewczynka szybko pobiegła do szkoły.
- Mój brat kupił nowy komputer.
- Wieczorem tata przeczytał dzieciom ciekawą historię.
- Uczniowie uważnie słuchali nauczyciela.
- W parku rosły stare drzewa.
Odpowiedzi
- dziewczynka – podmiot, pobiegła – orzeczenie, wysoka – przydawka, szybko – okolicznik sposobu, do szkoły – okolicznik miejsca.
- brat – podmiot, kupił – orzeczenie, mój – przydawka, komputer – dopełnienie, nowy – przydawka.
- tata – podmiot, przeczytał – orzeczenie, wieczorem – okolicznik czasu, dzieciom – dopełnienie, historię – dopełnienie, ciekawą – przydawka.
- uczniowie – podmiot, słuchali – orzeczenie, uważnie – okolicznik sposobu, nauczyciela – dopełnienie.
- drzewa – podmiot, rosły – orzeczenie, w parku – okolicznik miejsca, stare – przydawka.
Części zdania a części mowy
Część mowy mówi, czym jest wyraz. Część zdania mówi, jaką funkcję pełni w zdaniu.
Na przykład „zielony" jest przymiotnikiem, ale w zdaniu Zielony samochód stoi przed domem pełni funkcję przydawki.
Więcej przykładów znajdziesz w artykule części zdania – ćwiczenia z odpowiedziami.
Jak przygotować się do sprawdzianu z części zdania?
- 5 minut – przypomnienie definicji,
- 10 minut – podmiot i orzeczenie,
- 10 minut – przydawka, dopełnienie i okolicznik,
- 10 minut – pełne rozbiory zdań,
- na końcu – krótki test bez zaglądania do notatek.
Jeżeli masz notatki z lekcji, możesz wgrać je do SpytajMnie.pl i wygenerować quiz dokładnie z tego materiału. Po zalogowaniu dostępne jest obecnie 5 generowań dziennie bezpłatnie.
Jeśli chcesz zrobić więcej zadań, zobacz także podmiot i orzeczenie – ćwiczenia. Gotowe quizy bez logowania znajdziesz w darmowym generatorze quizów, a odpowiedzi na pytania w FAQ.
Podsumowanie
Uczeń klasy 6 powinien umieć rozpoznać podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie i okolicznik, odróżniać części mowy od części zdania i wykonać prosty rozbiór zdania.