Części zdania – pytania, tabela, 20 ćwiczeń z odpowiedziami (klasa 6)

Części zdania to podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik. Na tej stronie masz tabelę pytań, 20 ćwiczeń z odpowiedziami oraz sprawdzian z odpowiedziami dla klasy 6. Osobne ćwiczenia z wybranych części zdania znajdziesz w linkach poniżej.

W klasie 6 części zdania pojawiają się już nie tylko jako definicje.

Uczeń powinien potrafić znaleźć je w zdaniu, nazwać ich funkcję i przeprowadzić prosty rozbiór składniowy.

Najważniejsze są: podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik.

Części zdania – tabela: pytania i przykłady

Każda część zdania ma swój szczegółowy artykuł z 20 zadaniami z odpowiedziami i wyjaśnieniami: rodzaje podmiotu, orzeczenie czasownikowe i imienne, przydawka, dopełnienie i okolicznik.

Podmiot – klasa 6

Podmiot wskazuje, kto lub co wykonuje czynność.

Kuba gra w piłkę.

Kto gra? Kuba.

Orzeczenie – klasa 6

Orzeczenie informuje o czynności lub stanie.

Kuba gra w piłkę.

Co robi Kuba? gra.

Przydawka

Przydawka określa rzeczownik.

Nowy rower stoi przed domem.

Jaki rower? nowy.

Dopełnienie

Dopełnienie uzupełnia znaczenie czasownika.

Ola czyta książkę.

Co czyta? książkę.

Okolicznik

Okolicznik informuje o okolicznościach czynności. Może odpowiadać m.in. na pytania: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co?

Jutro pojedziemy do Warszawy.

• jutro – okolicznik czasu
• do Warszawy – okolicznik miejsca

W klasie 6 najważniejsza jest praktyka: uczeń powinien umieć rozpoznać funkcję wyrazu w konkretnym zdaniu, a nie tylko znać definicję.

Jak zrobić rozbiór zdania w klasie 6?

Mały chłopiec szybko przeczytał ciekawą książkę.

Krok 1. Orzeczenie

Co zrobił? przeczytał.

Krok 2. Podmiot

Kto przeczytał? chłopiec.

Krok 3. Pozostałe części zdania

• mały – przydawka
• książkę – dopełnienie
• ciekawą – przydawka
• szybko – okolicznik sposobu

Przykład rozbioru z uzasadnieniem

Zdanie: „Mała Ola chętnie pomaga babci w ogrodzie.”

Twoja kolej: „Pies sąsiada głośno szczekał wieczorem.” Odpowiedź: orzeczenie — szczekał; podmiot — pies; przydawka — sąsiada (czyj pies?); okolicznik sposobu — głośno (jak?); okolicznik czasu — wieczorem (kiedy?).

Więcej teorii o każdej części: podmiot, orzeczenie, przydawka – szybkie testy i ćwiczenia z części zdania.

Części zdania klasa 6 – ćwiczenia

1. Wysoka dziewczynka szybko pobiegła do szkoły.
2. Mój brat kupił nowy komputer.
3. Wieczorem tata przeczytał dzieciom ciekawą historię.
4. Uczniowie uważnie słuchali nauczyciela.
5. W parku rosły stare drzewa.

Odpowiedzi

1. dziewczynka – podmiot, pobiegła – orzeczenie, wysoka – przydawka, szybko – okolicznik sposobu, do szkoły – okolicznik miejsca.
2. brat – podmiot, kupił – orzeczenie, mój – przydawka, komputer – dopełnienie, nowy – przydawka.
3. tata – podmiot, przeczytał – orzeczenie, wieczorem – okolicznik czasu, dzieciom – dopełnienie, historię – dopełnienie, ciekawą – przydawka.
4. uczniowie – podmiot, słuchali – orzeczenie, uważnie – okolicznik sposobu, nauczyciela – dopełnienie.
5. drzewa – podmiot, rosły – orzeczenie, w parku – okolicznik miejsca, stare – przydawka.

20 ćwiczeń z odpowiedziami – części zdania

Ćwiczenia 1–5. Podmiot i orzeczenie

1. Ptaki odleciały na południe.
2. Wczoraj padał deszcz.
3. Idę do kina.
4. Ola i Zosia grają w szachy.
5. Tata jest kucharzem.

Ćwiczenia 6–10. Znajdź przydawki

6. Stary zegar głośno tykał.
7. Kupiłem dwa zielone zeszyty.
8. Pies sąsiada szczeka.
9. Pijemy herbatę z miodem.
10. Moja młodsza siostra śpiewa.

Ćwiczenia 11–15. Dopełnienie czy okolicznik?

11. Czytam komiks.
12. Czytam w łóżku.
13. Pomagam babci.
14. Wrócę wieczorem.
15. Myślę o wakacjach.

Ćwiczenia 16–20. Pełny rozbiór

16. Mała Ania szybko zjadła zupę.
17. W ogrodzie rosną piękne róże.
18. Nauczyciel pochwalił pilnych uczniów.
19. Jutro pojedziemy nad jezioro.
20. Mój kot śpi na kanapie.

Odpowiedzi

1. ptaki – podmiot, odleciały – orzeczenie 2. deszcz – podmiot, padał – orzeczenie 3. podmiot domyślny (ja), idę – orzeczenie 4. Ola i Zosia – podmiot szeregowy, grają – orzeczenie 5. tata – podmiot, jest kucharzem – orzeczenie imienne
2. stary 7. dwa, zielone 8. sąsiada 9. z miodem 10. moja, młodsza
3. dopełnienie (co?) 12. okolicznik miejsca (gdzie?) 13. dopełnienie (komu?) 14. okolicznik czasu (kiedy?) 15. dopełnienie (o czym?)
4. Ania – podmiot, zjadła – orzeczenie, mała – przydawka, szybko – okolicznik sposobu, zupę – dopełnienie
5. róże – podmiot, rosną – orzeczenie, piękne – przydawka, w ogrodzie – okolicznik miejsca
6. nauczyciel – podmiot, pochwalił – orzeczenie, uczniów – dopełnienie, pilnych – przydawka
7. podmiot domyślny (my), pojedziemy – orzeczenie, jutro – okolicznik czasu, nad jezioro – okolicznik miejsca
8. kot – podmiot, śpi – orzeczenie, mój – przydawka, na kanapie – okolicznik miejsca

Najczęstsze błędy

• Szukanie podmiotu przed orzeczeniem. Zawsze zaczynaj od orzeczenia — od niego zadajesz pytanie kto? co?
• Mylenie przydawki z dopełnieniem. Przydawka zależy od rzeczownika, dopełnienie od czasownika.
• Mylenie dopełnienia z okolicznikiem. Pytania przypadków (o czym? komu?) → dopełnienie; gdzie? kiedy? jak? → okolicznik.
• „Jest w domu” jako orzeczenie imienne. To orzeczenie czasownikowe + okolicznik miejsca.
• Podmiot domyślny a zdanie bezpodmiotowe. „Czytam” ma podmiot domyślny (ja), „Grzmi” nie ma podmiotu wcale.

Części zdania – sprawdzian i mini-test

Interaktywny test (10 pytań) znajdziesz w sekcji mini-quiz pod artykułem. Na sprawdzianie w klasie 6 zwykle są trzy typy zadań: podkreśl część zdania, zadaj pytanie, wykonaj rozbiór. Wszystkie trzy przećwiczysz powyżej i na karcie pracy z odpowiedziami.

Części zdania – do druku

Chcesz pracować na kartce? Wydrukuj tę stronę (Ctrl+P) — tabela i 20 ćwiczeń zmieszczą się na 2–3 stronach. Osobną kartę pracy z kluczem odpowiedzi na końcu znajdziesz w artykule części zdania – ćwiczenia i karta pracy.

Części zdania a części mowy

Część mowy mówi, czym jest wyraz. Część zdania mówi, jaką funkcję pełni w zdaniu.

Na przykład „zielony" jest przymiotnikiem, ale w zdaniu Zielony samochód stoi przed domem pełni funkcję przydawki.

Ten artykuł jest przewodnikiem po teorii. Kiedy rozumiesz już, czym są poszczególne części zdania, przejdź do praktyki:

• części zdania – ćwiczenia — zadania z odpowiedziami i pełnym rozbiorem,
• podmiot, orzeczenie i przydawka — jak je rozpoznać — pytania pomocnicze do trzech najważniejszych części zdania.

Jak przygotować się do sprawdzianu z części zdania?

Najpierw szybka checklista — na sprawdzianie w klasie 6 zwykle trzeba umieć:

• wskazać orzeczenie i podmiot w zdaniu pojedynczym,
• rozpoznać podmiot domyślny,
• odróżnić przydawkę od dopełnienia i okolicznika,
• zadać właściwe pytanie do każdego wyrazu,
• wykonać pełny rozbiór zdania,
• nie mylić części mowy z częściami zdania.

Najlepszy sposób na sprawdzenie tych punktów to zadania: przerób ćwiczenia z części zdania z odpowiedziami, a do teorii wróć tylko tam, gdzie się pomylisz.

Plan na 35 minut:

• 5 minut – przypomnienie definicji,
• 10 minut – podmiot i orzeczenie,
• 10 minut – przydawka, dopełnienie i okolicznik,
• 10 minut – pełne rozbiory zdań,
• na końcu – krótki test bez zaglądania do notatek.

Jeżeli masz notatki z lekcji, możesz wgrać je do SpytajMnie.pl i wygenerować quiz dokładnie z tego materiału. Po zalogowaniu możesz bezpłatnie wykonać 5 generowań w ciągu 24 godzin.

Jeśli chcesz zrobić więcej zadań, zobacz także podmiot i orzeczenie – ćwiczenia. Gotowe quizy bez logowania znajdziesz w darmowym generatorze quizów, a odpowiedzi na pytania w FAQ.

Wszystkie części zdania – materiały

• Rozbiór zdania – 20 przykładów z odpowiedziami
• Części zdania – karta pracy z odpowiedziami
• Rodzaje podmiotu · Orzeczenie czasownikowe i imienne
• Przydawka · Dopełnienie · Okolicznik

Podsumowanie

Uczeń klasy 6 powinien umieć rozpoznać podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie i okolicznik, odróżniać części mowy od części zdania i wykonać prosty rozbiór zdania.

Idź dalej

• Zdanie pojedyncze i złożone – ćwiczenia z odpowiedziami
• Wykres zdania – jak zrobić krok po kroku
• Rodzaje podmiotu – gramatyczny, logiczny, domyślny i szeregowy